De beurzen zijn onderdeel van het onderzoeksprogramma Horizon Europe. In totaal stelt de European Research Council (ERC) 684 miljoen euro beschikbaar voor 66 internationale teams.
VU-historicus Pepijn Brandon leidt een van de toegekende projecten. “Toen ik het nieuws hoorde, stond ik te koken voor mijn gezin”, zegt Brandon. “Uit mijn ooghoek zag ik mijn telefoon ontploffen met berichten in de groepsapp van het project. Mijn kinderen waren heel verbaasd toen ik uit het niets een vreugdedansje deed.”
Met de beurs gaan Brandon en zijn partners de vele duizenden investeerders in trans-Atlantische slavenhandel in kaart brengen, inclusief hun zakelijke, politieke en culturele connecties. “Door bestaande data samen te brengen en heel veel nieuwe gegevens uit archieven te halen kunnen we nieuw licht werpen op de invloed van deze investeerders in de slavenhandel op de Europese samenleving.” Volgens Brandon is de slavenhandel tot nu toe vooral onderzocht met een nationale bril. “Het in kaart brengen van de netwerken zal het mogelijk maken de transnationale dimensies van de Europese slavenhandel voor het eerst diepgaand te analyseren.”
Brandon vormt een team met cultuurhistoricus Will Pettigrew van de Universteit Lancaster, Silvia Marzagalli van de Université de Côte d’Azur in Nice en Leonardo Marques van de Braziliaanse Universidade Federal Fluminense. Alle vier de wetenschappers zullen leiding geven aan een team van data-assistenten, promovendi en postdocs.
Overstromingen
Ook aardwetenschapper Jeroen Aerts krijgt een synergy grant. De hoogleraar water- en klimaatrisico’s is expert op het gebied van overstromingsrisico’s. In zijn werk past hij een multidisciplinaire aanpak toe, waarbij hij niet alleen gebruikt maakt van klimaatkennis, maar ook sociaal-economische factoren meeneemt zoals ruimtelijke ordening en menselijk gedrag. Eerder dit jaar werd hij benoemd tot KNAW-lid.
De onderwerpen bij de andere toekenningen zijn wijdverspreid. Zo is er een team dat de allereerste microseconden van het universum bestudeert. Een ander team gaat in kaart brengen hoe Oost-Afrikaanse gemeenschappen in de bergen zich aanpassen aan ecologische en maatschappelijke veranderingen.
26 landen
In totaal zijn 239 wetenschappers uit 26 landen geselecteerd. Bijna de helft van de onderzoeksteams telt ook deelnemers van buiten Europa, met name uit de Verenigde Staten. Landen als Canada, Australië, Brazilië en Ghana zijn eveneens vertegenwoordigd. “De teams zijn internationaler dan ooit”, zegt Maria Leptin, voorzitter van de European Research Council.
Duitsland levert met 28 onderzoekers opnieuw de grootste bijdrage. Het Verenigd Koninkrijk volgt met 24 deelnemers. Frankrijk en de Verenigde Staten hebben er ieder 21. En Nederland wordt vertegenwoordigd door twaalf onderzoekers, onder wie drie van de TU Delft en dus twee van de VU.
Vrouw
Er zijn in totaal 712 voorstellen ingediend, waarmee ongeveer één op de tien is gehonoreerd. Zo’n 25 procent van de gehonoreerde wetenschappers is vrouw. Dat is minder dan vorig jaar: toen ging het om bijna 32 procent.