Onafhankelijke journalistiek over de Vrije Universiteit Amsterdam | Sinds 1953
23 mei 2024

Wetenschap
& Onderwijs

Analyse: de premasterkwestie

Iedereen juicht het toe als talentvolle hbo’ers na hun bachelor een masteropleiding gaan volgen. Waarom blijven de schakelprogramma’s dan zo’n heet hangijzer?

Het probleem bestaat pas sinds 2002, toen er in Nederland bachelor- en masteropleidingen kwamen. Na je bachelor kun je een master volgen, dus ligt de vraag voor de hand: kunnen hbo’ers dan ook makkelijk doorstuderen in een universitaire master?

Bijspijkeren

De eerste reactie van de universiteiten was destijds: welnee, die hbo’ers weten veel te weinig. Ze zijn niet getraind in academische vaardigheden en ze missen allerlei kennis om volwaardig mee te doen.

Daar werd al snel iets op gevonden: het schakelprogramma. Je kijkt wat de hbo’ers nog moeten leren en dan spijker je ze bij. Natuurlijk moeten ze wel een verwante opleiding hebben gedaan, anders is er geen beginnen aan.

Oneerlijk

Maar wie moet dat betalen? De universiteiten krijgen geen bekostiging meer voor deze studenten. Daardoor schoten de tarieven omhoog; schakelstudenten waren soms duizenden euro’s kwijt.

De Tweede Kamer vond dat oneerlijk en beperkte het tarief tot anderhalf keer het wettelijke collegegeld voor één jaar schakelen: het eerste half jaar (dertig punten) kun je tegen het gewone tarief volgen, voor de volgende dertig punten betaal je het dubbele. En over twee jaar verdwijnt ook die verdubbeling.

Vak erbij

Maar waarom wil de overheid die programma’s niet gewoon bekostigen? Daar is een simpele reden voor: die programma’s gaan dan langer duren. Zodra de universiteiten er genoeg geld voor krijgen, zullen ze waarschijnlijk tegen hbo-studenten zeggen: doe nog even dit vak erbij, en dit vak ook.

Dat wil het kabinet graag voorkomen. Daarom is het niet erg als de universiteiten enig verlies op schakelprogramma’s lijden: dan blijft zo’n bijspijkercursus echt een tussenstapje, en geen complete tussenstudie. En dat is weer goed voor de schakelstudent, die niet onnodig tijd verliest.

Eigen koers

Het grote probleem is natuurlijk dat universiteiten op een gegeven moment geen zin meer hebben om die programma’s aan te bieden, als ze er zoveel op toeleggen. Dan stoppen ze hun middelen liever ergens anders in. En de overheid kan hen niet of nauwelijks dwingen tot het aanbieden van schakelprogramma’s: ze varen hun eigen koers.

Dus kan minister Bussemaker alleen maar praten als Brugman. Ze wil “zoveel mogelijk inzetten” op samenwerking tussen universiteiten en hogescholen, zodat steeds meer hbo-studenten al tijdens hun bacheloropleiding kunnen schakelen. Ze volgen dan een speciale minor.

Kloof

Niet alleen zou dat het tijdsverlies voor studenten beperken, het scheelt ook in de kosten van het onderwijs. Want voor de minor van hbo-studenten betaalt de overheid immers gewoon.

Dat zou dus een ideale oplossing zijn, ware het niet dat zo’n speciale minor een goede samenwerking tussen universiteiten en hogescholen vereist. En op veel plaatsen blijkt de kloof erg diep. Uit een nieuw rapport van de Onderwijsinspectie blijkt dat ze elkaar lang niet altijd weten te vinden. Zorg dat ze vaker met elkaar gaan praten, adviseert de inspectie.

Maatwerk

Dat is niet aan dovemansoren gericht, maar daar laat minister Bussemaker het niet bij. Ze overweegt toch enkele schakelprogramma’s te financieren, laat ze doorschemeren in een brief aan de Kamer. Althans, ze zoekt een “maatwerkoplossing” voor de jaren vanaf 2017/2018, als de universiteiten nóg minder collegegeld mogen vragen voor hun schakelprogramma’s.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. Reacties met url’s erin worden vaak aangezien voor spam en dan verwijderd. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Velden met een * zijn verplicht
** je e-mailadres wordt niet gepubliceerd en delen we niet met derden. We gebruiken het alleen als we contact met je zouden willen opnemen over je reactie. Zie ook ons privacybeleid.