U hebt de chocoladeletterkoppen in De Telegraaf gelezen en anders hebt u het de Haagse politici met overslaande stem horen roepen: de Nederlandse universiteiten zijn woke! Dat mag ik hopen, zult u hebben gedacht. Woke betekent immers dat u zich bewust bent van de structurele achterstelling van bepaalde bevolkingsgroepen, en van de noodzaak daar iets aan te doen. Waarmee de vraag zich opdringt: hoe woke is mijn VU eigenlijk? “Te woke”, zeggen sommigen. “Nog lang niet woke genoeg”, vinden anderen. Laat Ad Valvas u over de campus rondleiden langs een aantal woke markeerpunten.
1| Progress-vlag
Echt een boosmakertje, zo’n vlag die de inclusiviteit van de VU symboliseert. De VU wil ermee zeggen dat iedereen zich aan de VU thuis moet voelen: lhbti+’ers, mensen van kleur, die met een migratieachtergrond, joden, moslims, christenen, hindoes en noem maar op. Hetero’s en homo’s, binairen en non-binairen. Niet iedereen is het daarmee eens. De progress-vlag werd vorig jaar gestolen en vervangen door een VOC-vlag, kennelijk uit verlangen naar de tijd dat Nederland een koloniale grootmacht was die lhbti+’ers met een steen om hun nek gewoon de plomp ingooide.
2| SDG-tegels
SDG’s zijn Sustainable Development Goals ofwel duurzame ontwikkelingsdoelen. Denk aan bestrijding van armoede en honger, strijden voor gendergelijkheid en goed en toegankelijk onderwijs voor iedereen. De VU wil een universiteit zijn die bijdraagt aan het bereiken van die doelen. Een loffelijk streven, nietwaar? Nou, niet volgens sommigen. Er is schreeuwende ruzie over gemaakt in de medezeggenschapsraad, waar sommigen vinden dat bijvoorbeeld het bestrijden van armoede een linkse hobby is en zinloos bovendien, omdat de wereld nou eenmaal ‘gebroken’ is. Dat staat in het Bijbelboek Prediker en dan is het zo.
3| Chief diversity officer
De VU heeft de leukste diversity officer van Nederland. Sharda Nandram, die het hoogleraarschap hindoespiritualiteit en samenleving er gewoon bij doet, en op Nyenrode nog een leerstoel Business & Spiritualiteit bekleedt. Ze zoekt bij iedereen wat ze met elkaar gemeen hebben. ‘Diversiteit’, zei ze tegen Ad Valvas, ‘behelst een heleboel, meer dan alleen vermeerdering van het aantal vrouwelijke hoogleraren, of van de aanstelling van docenten en onderzoekers met een niet-westerse afkomst.’ Het gaat er bijvoorbeeld ook om een bredere blik op de kwalificaties die iemand moet hebben voor een bepaalde functie. Diploma’s zijn belangrijk, maar ‘mensen die bijvoorbeeld thuis mantelzorg hebben gedaan, hebben ook vaardigheden ontwikkeld die nuttig zijn voor een organisatie.’ Nandram vindt dat een organisatie erbij gebaat is de hele mens toe te laten op de werkvloer, en die niet te dwingen een bepaald deel van diens persoonlijkheid thuis te laten, zoals in de televisieserie Severance. Goede serie, Severance.
4| Pride Library
Lhbti+’ers aan de VU hebben zich verenigd in de organisatie VU Pride en op de elfde verdieping van het hoofdgebouw bevindt zich hun Pride Library. Daar bevindt zich een verzameling wetenschappelijke boeken over lhbti+-onderwerpen waar u zich kunt laten bijlichten over de geschiedenis van lhbiti+ cultuur en de maatschappelijke context. Er gaat een wereld voor u open en bijvoorbeeld de oprichter van de conservatieve studentenpartij VSP is er regelmatig te vinden om zich te verdiepen in onderwerpen als homoseksualiteit, de islam en queerness in de Rooms-Katholieke Kerk. Helaas trekt Pride Library ook weleens minder leuke mensen, die er komen om de boel te vernielen of andere bezoekers te intimideren. Misschien moeten bepaalde politici zich eens gaan realiseren dat hun opzwepende woorden over woke en ‘gendergedoe’ kwalijke gevolgen kunnen hebben.
5| Decolonization Lab
Dekolonisatie is zeg maar de bevrijding van onze koloniale mindset. Ja, de tijd van kolonisatie is lang voorbij. Althans, Nederland heeft het niet meer voor het zeggen in Indonesïe en Suriname. Maar dat betekent niet dat Nederlands-Indië niet zit vastgekoekt in onze mentaliteit, dat we de plantages helemaal achter ons hebben gelaten. De witte mens, vooral de witte man is nog steeds de maat der dingen en we leggen alles langs een westerse meetlat. De toonaangevende filosofen zijn allemaal wit en ons wereldbeeld is nog hardnekkig eurocentrisch. Denk bijvoorbeeld aan een veelgebruikt begrip als de ontdekking van Amerika. Alsof dat continent niet al tienduizenden jaren eerder ontdekt was door de inheemse Amerikanen! Dekolonisatie is een lang en moeilijk proces, waarbij de aanleg wordt verbreed naar niet-westerse filosofen van kleur en denkrichtingen als Ubuntu en het confucianisme. In Decolonization Lab bevindt zich een verzameling boeken rond dekolonisering en wat artefacten, zoals een oude wereldkaart. Het moet gezegd worden dat het lab nog wel wat aanvulling kan gebruiken. Ik denk aan een audiovisuele verzameling en fototentoonstellingen en dergelijke. Maar het begin is er.
6| Genderneutrale wc’s
Hier kunnen mensen zich ook zo lekker druk om maken. Het is een beetje flauw om te zeggen – zoals veel voorstanders van genderneutrale wc’s doen – dat iedereen thuis een genderneutrale wc heeft, maar het is wel zo. Bovendien, het is niet dat je verplicht bent om naast iemand met een andere gender je handen te wassen na de grote of kleine boodschap. Het is een keuze. Er zijn overal op de campus ook aparte heren- en dames-wc’s. Kappen met zeiken, dus. O nee, wel zeiken, op een genderneutrale wc of een gesegregeerde wc, maar niet zo zeuren.
7| VU Art Science Gallery
Wetenschap en kunst ontmoeten elkaar in deze galerie in het Nieuw Universiteitsgebouw, naast Bar Boele. Wetenschap is volgens velen woke, kunst uiteraard ook, dus woker kan eigenlijk niet. Curator Wende Wallert en haar team weten daarnaast ook nog allerlei urgente maatschappelijke kwesties aan te kaarten met hun tentoonstellingen, dus het is ook nog eens intersectioneel. Duurzaamheid, migratie; het komt allemaal aan bod en het is altijd interessant. Een oase voor de geest. Kunstenaars en wetenschappers werken vaak samen aan de kunstwerken en de galerie organiseert lezingen en bijeenkomsten met een wetenschappelijk perspectief op de getoonde kunst en andersom. De nieuwste tentoonstelling gaat over water: over water en industrialisatie, water en milieu, de kleur van water, een waterklok; het is altijd de moeite waard. Je ziet maar een paar werken, dus je wordt er niet overweldigd en kunt voor elk werk lekker de tijd nemen.
8| Green Office
Op weg naar het restaurant in het hoofdgebouw loop je langs Green Office, dat eruitziet als de gemeenschappelijke ruimte in een studentenhuis, maar met veel kamerplanten. Green Office is een duurzaamheidsplatform annex denktank van waaruit studenten de VU voorzien van ideeën om de campus duurzamer te maken. Denk aan het verbannen of recyclen van wegwerpbekers, meer bomen en planten op de campus, studenten verleiden tot duurzaam gedrag en het eten van vegaburgers, enzovoort.
9| Gebedsruimte
Ik weet niet zeker of een islamitische gebedsruimte nou woke is of niet. Een moslim zal zeggen dat alles aan de islam woke is, omdat iedereen gelijk is in de Ummah en zo. Wat ik wel weet is dat meer dan half Nederland op z’n achterste benen stond toen de VU de eerste gebedsruimte op de campus opende. Het past bij het karakter van de oorspronkelijk gereformeerde VU, waar altijd begrip is geweest voor religie en andere levensbeschouwingen. Dat valt prima te paren met een wetenschappelijke instelling. De eerlijkheid gebiedt wel te zeggen dat pas zeer, zeer recent ook de atheïsten en agnosten het respect kregen die hen toekomt, door ze de mogelijkheid te geven bij het begin en eind van academische rituelen ook een niet-religieuze tekst uit te spreken.
10| Global Room
Er zijn weinig zaken waar bepaalde politici en hun aanhang zo ziedend van worden als van vreemde smetten. Er wordt in Den Haag daarom weinig moeite gespaard om universiteiten weer echt Hollands te krijgen, waar de mensen Hollands met elkaar spreken en zich helemaal richten op de grootsheid van Holland. Daar kunnen we geen internationale studenten en medewerkers bij gebruiken en die moeten dus weg. Van die politici dan, maar de VU ziet blijkbaar wel de meerwaarde in een internationaal perspectief en een internationale gemeenschap en daarom zijn studenten van over de hele wereld welkom en worden Nederlandse studenten aangemoedigd een tijdje in het buitenland te studeren. Voor een brede, internationale horizon. Voor de internationale gemeenschap is er de Global Room. Internationale studenten en medewerkers kunnen elkaar daar ontmoeten en bijvoorbeeld workshops organiseren. Zo krijgen ook zij het gevoel dat ze welkom zijn aan de De Boelelaan. Internationale studenten behoren trouwens tot de meest geëngageerde VU-studenten. Waar veel Nederlandse studenten de campus vooral bezoeken om colleges te volgen en tentamens te doen, zijn veel internationale studenten actief in de medezeggenschap en de diverse woke clubs op de campus.
11| Vegans
Ja, goed, ze kunnen best een beetje irritant zijn, vegans, maar dankzij hen is het aanbod in de restaurants en andere eet- en snackgelegenheden op de campus flink verbreed, en kun je nu ook lekkere dingen eten waarvoor dieren niet ondraaglijk hebben geleden. Overigens is vegetarische tonijn wel een van de smerigste dingen die ik ooit in mijn mond heb gehad.
12| WO&MEN@VU
‘Een netwerk van en voor VU-medewerkers die gendergelijkheid tussen mannen en vrouwen willen verbeteren. WO&MEN@VU bestaat uit mensen van alle genderidentiteiten’. Eat that, Telegraaf-lezers! VU-vrouwen die International Women’s Day vieren, nee leren zeggen in een workshop, lezingen houden over vrouwelijk leiderschap. Je zou er als rechtgeaarde conservatief je hoed van opeten.
13| 3D-debatcentrum
Persoonlijke ontwikkeling, dialoog en gemeenschapsvorming. Het klinkt als de standaarduitrusting van een linkse vampierenjager, maar het is gewoon 3D, waar mensen samenkomen om zich, nou ja, persoonlijk te ontwikkelen, in dialoog te gaan en een gemeenschap te vormen. Ik ben er weleens ritueel gereinigd met de rook van brandende salie, aan het begin van een debat over dekolonisatie en verder wordt er gepraat over tal van maatschappelijke kwesties, over man-zijn, vrouw-zijn, lhbti+-zijn en noem maar op. Je kunt er gamen, knutselen en films kijken met discussie na. Onlangs kreeg 3D voor deze inspanningen in Den Haag de Onderwijsprijs uitgereikt, en pas in het bericht daarover leerde ik dat 3D dit allemaal in samenwerking met NewConnective doet, een organisatie die ook werkt aan persoonlijke ontwikkeling, dialoog en gemeenschapsvorming. Maar dat is aan de VU vaak, dat je even niet oplet en dat dan een club is opgegaan in een andere club, of is verdwenen, of van naam is veranderd. Iemand zal hebben besloten dat er teveel overlap is geweest tussen 3D en NewConnective om te rechtvaardigen dat ze elk los van elkaar bestaan.
De schrijver twijfelt; Is een Islamitische gebedsruimte woke? Nee Peter, een Islamitische gebedsruimte is net zo woke als een Reformatorische homo-genezingsruimte.
Een Islamischtische gebedsruimte is een uitvloeisel van naïeve progressieve deugdrang.
Ik mis in ieder geval nog, hoewel of het woke is? Eerder een noodzakelijke voorziening. Kolfruimten voor moeders. Dat wil je in een rustige, liefst privé ruimte kunnen doen. De toegankelijkheid varieert van VU gebouw tot VU gebouw. Laten we het daar ook over hebben.
Van toegankelijkheid gesproken: de VUU schiet op een aantal fronten tekort.
Hte dan ook complex. De wensen/ noden voor een visueel gehandigcapte zijn anders (soms zelfs tegwenstrijdig) aan die van iemand met een motorische handicap. De term handicap wordt overigens liever gebruikt door mensen met handicaps dan de politiek correctie uitdagingen en dergelijke.
Er zijn dingen voioruitgsagaan. De herintichting cvan het campus terrein is er een van. Die zat daarvoor vol hoogteverschillen en onduidelijke belijningen meyt alkl valrisico’s vandien.
Maar soms hoeft het niet zo rigoureus. Denk aan braille bestickering van de liftknoppen.
Moet het altijd maatwerk zijn?
Soms wel. Vorig jaar werd mnelding gemaakt doore ens tudent in rolstoel die tijdens een tentamen op de 15e verdiepin g, helemaal naar de begane grond moest om naar de WC te kunnen.
Je bent als uni pas echt woke als je ook rekening houdt met die noden en niet alleen kijkt naar sociaal cultureel etnisch.
Helaas kleeft aan alles een prijskaartje.