“Waarom is de VU niet wat transparanter?”, vroeg een student tijdens het drie uur durende gesprek woensdagavond in het Studentend0k. In de discussie met ruim dertig studenten en vier panelleden, werd de VU flink bekritiseerd om haar banden met Israëlische universiteiten. Het panel bestond uit SRVU-kandidaat-bestuurslid Omar El Habibi, voormalig studentenraadslid Simon Westhoff, alumnus en politiek wetenschapper Hasan Rasoul, en promovendus op het gebied van migratie en mensenrechten Isabella Leroy.
Politiegeweld
Het was nog even de vraag of het evenement wel zou plaatsvinden. De organisatie werd op de dag zelf door de dienst Student- en Onderwijszaken gemaild dat het waarschijnlijk niet door zou gaan omdat het leek op een grote politieke bijeenkomst, wat niet toegestaan zou zijn in het Studentend0k.
Toch kwam het gesprek er, met cake en macarons, en zonder incidenten. Wel kwam de angst voor politiegeweld bij de vorige demonstraties ter sprake. In Nijmegen werd een student door een politiehond gebeten, en op de VU werd een demonstrant naar het ziekenhuis gebracht nadat hij begon te braken na een klap op zijn hoofd van een wapenstok. Volgens een aanwezige student woensdagavond, wordt antisemitisme gebruikt als stokpaardje om politiegeweld te verantwoorden. “Wanneer word ik gebeten door een hond?”, vroeg ze.
Achter gesloten deuren
De VU hanteert sinds september van dit jaar een herzien toetsingskader om internationale samenwerkingen te beoordelen. De conclusie: de onderzoekssamenwerking met één Israëlische instelling wordt gestopt, met een andere blijven ze behouden. Om welke instellingen of banden het gaat, laat de VU niet weten. Ook wordt dit toetsingskader alleen gebruikt voor nieuwe of te verlengen samenwerkingen. Wat de huidige samenwerkingen betreft, is er over zes maanden een beoordeling, liet de commissie per mail weten aan de organisatoren van het gesprek.
Dat leidde tot frustratie onder de aanwezigen. Het overleg van de commissie die de banden met Israël (en mogelijk problematische samenwerkingen met andere landen) toetst, vindt plaats achter gesloten deuren, dus hoe een conclusie tot stand komt blijft onduidelijk. VU for Palestine had de bijeenkomst georganiseerd om het juist daarover te hebben. De VU heeft naar eigen zeggen een goede reden om de beoordeelde banden met Israël niet openbaar te maken: ‘Dit is een bewuste keuze; om onze onderzoekers en medewerkers te beschermen tegen persoonlijke aanvallen of druk’, zo staat bij de veelgestelde vragen over dit toetsingskader. Drie maanden geleden bijvoorbeeld, werd bestuurslid Marcel Nollen belaagd door pro-Palestinademonstranten.
Mensenrechtenschendingen
De verklaring die de VU geeft voor het gebrek aan transparantie gaat bijvoorbeeld niet op voor de Universiteit Leiden. Daar wordt al sinds medio vorig jaar door een commissie gekeken naar de banden met Israël, en de universiteit besloot vorige week om studentenuitwisselingsprogramma’s met twee Israëlische universiteiten op te schorten vanwege ‘ernstige en systematische schendingen van de mensenrechten’. Ook heeft de Universiteit Leiden wel openbaar gemaakt om welke universiteiten het gaat.
De VU heeft als beleid dat als het Internationaal Strafhof (ICC), Internationaal Gerechtshof (ICJ) of een nationale rechtbank van grove mensenrechtenschendingen spreekt, dat grond is om geen samenwerking te willen met de Israëlische overheid. Het onderzoek van het ICC en het ICJ naar of Israël een genocide pleegt, loopt nog. Onder andere de International Association of Genocide Scholars spreekt hier al van. Younes Saramifar, universitair docent aan de VU, wees er tijdens de paneldiscussie op dat dergelijke sancties tegen onder meer Iran en Rusland wel al van kracht zijn, om “ethische en veiligheidsredenen”.
Frustratie was er alom in het Studentend0k, de discussie verandert weinig. De VU behoudt vooralsnog de banden met Israël. De studenten willen weten waarom, maar krijgen geen antwoord en voelen zich niet gehoord. Daarmee werden woensdagavond eigenlijk vooral dezelfde punten behandeld als bij het tentenkamp drie maanden eerder.