Met zijn beurs gaat VU-hoogleraar Juan Rojo op jacht naar het antwoord op die ene prangende vraag: hoe ziet een proton er van binnenuit uit? Ondanks dat protonen behoren tot de bouwstenen van het universum – ze zijn onderdeel van een atoom – zijn er nog veel open vragen over hun interne structuur. “We weten dat protonen bestaan uit quarks en gluonen, maar hoe deze deeltjes precies samenwerken en welke rol zwaardere quarks en antimaterie daarin spelen, begrijpen we nog onvoldoende,” aldus Rojo op de site van de VU.
Rojo wil zijn hoofdvraag op een verrassende manier beantwoorden, namelijk met neutrino’s die vrijkomen bij botsingen in een deeltjesversneller bij CERN, het internationale onderzoeksinstituut voor de kleinste deeltjes op aarde. Neutrino’s, vrijwel onzichtbare deeltjes, zijn sinds kort te meten met nieuwe detectoren. Daarmee hoopt Rojo niet alleen het proton beter te begrijpen, zijn onderzoek zal ons ook meer leren over extreme verschijnselen in het heelal, zoals zeer energierijke deeltjes. “Mijn project overbrugt zo de kloof tussen de kleinste structuren in de natuur en de meest energierijke processen die zich in het universum afspelen,” zegt Rojo.
Lage slagingskans
In deze ronde verdeelde ERC in totaal 840 miljoen euro. Dat is ruim 100 miljoen meer dan vorig jaar. Met dat geld is er een recordaantal beurzen toegekend. Desondanks bleef het slagingspercentage relatief laag.
Dit komt door het groeiende aantal aanvragen. Dit jaar werden er 3329 voorstellen ingediend, ruim dertig procent meer dan vorig jaar. Daarvan zijn er 319 gehonoreerd. Het slagingspercentage ligt hiermee op 9,6 procent. Vorig jaar lag dat nog op 11 procent en het jaar daarvoor op bijna 14 procent.
© HOP. Bron: ERC.
Competitie
De competitie om de Europese beurzen is dus groot. Volgens de ERC zorgt het stijgende aantal aanvragen voor problemen: er zijn niet genoeg beoordelaars om de voorstellen zorgvuldig te beoordelen. Om de werkdruk te verlagen, wilde de raad eerder dit jaar het aantal aanvragen beperken met strengere regels, maar daar kwam zoveel kritiek op dat dit plan niet is doorgegaan.
Het Verenigd Koninkrijk ontving dit keer veruit de meeste toekenningen (62), gevolgd door Duitsland met 46 en Zwitserland met 32. Nederland staat met 22 beurzen op de zesde plaats. Dat is iets minder goed dan vorig jaar: toen stond Nederland met 24 beurzen op de vierde plaats.
Verenigde Staten
In totaal hebben dertien toponderzoekers die momenteel buiten Europa verkeren een beurs ontvangen: negen uit de Verenigde Staten, twee uit Australië en twee uit Canada. Zij mogen met dit geld een laboratorium of onderzoeksteam op zetten bij een Europese onderzoeksinstelling.
Zeven van hen maken gebruik van het extra geld dat de ERC beschikbaar heeft gesteld voor wetenschappers van buiten Europa, om meer internationaal toptalent aan te trekken. Het budget werd verhoogd toen president Donald Trump de aanval opende op de academische vrijheid in de VS.
Vrouwen
In totaal ontvingen 81 vrouwelijke toponderzoekers een ‘advanced grant’, tegenover 237 mannen. Daarmee is slechts een kwart van de laureaten vrouw. Eén was non-binair. De ERC verdeelt ook ‘starting grants’ (maximaal 1,5 miljoen euro) en ‘consolidator grants’ (2 miljoen euro). Daar ligt het aandeel vrouwelijke beurswinnaars doorgaans iets hoger.