In een tijd waarin politieke en maatschappelijke discussies over de escalaties van het geweld in het Midden-Oosten steeds feller worden gevoerd en mensen vaker tegenover elkaar komen te staan, hebben de vier leden van Deel de Duif, Oumaima al Abdellaoui (24), Selma Boulmalf (28), Boaz Cahn (26) en David Roos (26) één duidelijke boodschap: blijf met elkaar in gesprek. En wie écht luistert, zegt Al Abdellaoui, legt de basis voor een samenleving waarin verschillen niet tot verdeeldheid hoeven te leiden.
“Verbinding ontstaat door dialoog en het verdragen van meningen die haaks op die van jou staan. Het is ‘gezond’ om van mening te verschillen met elkaar, in plaats van alleen te willen horen wat in je eigen wereldbeeld past”, vindt ze.
Polariserende onderwerpen
De week na de Hamas-aanval in Israël op 7 oktober 2023 werden Al Abdellaoui, Boulmalf, Cahn en mede-oprichter Noa Duizend, die elkaar toen nog niet kenden, uitgenodigd in de ambtswoning van burgemeester Femke Halsema om in gesprek te gaan met andere Joodse en islamitische Amsterdammers. Ondanks hun verschillende achtergronden merkten ze dat hun angsten en zorgen overeenkwamen. “Iedereen voelde de gespannen sfeer”, vertelt Cahn, die naast zijn werk voor Deel de Duif werkzaam is bij een adviesbureau voor maatschappelijke vraagstukken. “Moslimhaat en antisemitisme nemen steeds meer toe. We raakten met zijn vier aan de praat en realiseerden ons: hier moeten we iets mee doen.”
Het gesprek in de ambtswoning groeide uit tot Deel de Duif, een initiatief waarmee de vier leden scholen, universiteiten, buurthuizen en bedrijven bezoeken om mensen te leren moeilijke en polariserende onderwerpen bespreekbaar te maken. Duizend is inmiddels als bestuurslid vervangen door David Roos. Ze worden nu ook gevraagd om gesprekken te begeleiden over andere thema’s waarover mensen kunnen verschillen, zoals het klimaat of migratie. Voor hun inzet hebben ze inmiddels verschillende prijzen gewonnen, waaronder de Four Freedoms Youth Award, een nieuwe prijs voor Nederlandse jongeren die het verschil maken op het gebied van vrijheid en mensenrechten.
Grotere plaatje
Toch is het niet altijd eenvoudig om zulke complexe onderwerpen bespreekbaar te maken, ook binnen het eigen team van Deel de Duif. Cahn herinnert zich de keer dat de leden zelf lijnrecht tegenover elkaar stonden, tijdens pro-Palestinaprotesten op de VU. Al Abdellaoui en Boulmalf deden hieraan mee om aandacht te vragen voor het geweld in Palestina, de Joodse Cahn bewust niet. “Ik zag wat het met Joodse VU-studenten deed. Zij voelden zich door bepaalde leuzen en vernielingen niet veilig en durfden niet meer naar de campus te komen.”
Al Abdellaoui: “Persoonlijke ervaringen kunnen soms botsten met het grotere plaatje, zoals genocide. We waren het met elkaar eens dat er ruimte moet zijn om te protesteren, maar de manier waarop waren we het oneens. We hebben hier dagenlang over gepraat, het gesprek gepauzeerd om er later weer over te beginnen”, vertelt ze. “De gemoederen bedaarden nadat we uitvoerig hadden besproken waarom de een wel en de ander juist niet aan de protesten deelnam, en we elkaars perspectief beter gingen begrijpen.”
Werkwijze
Uiteindelijk legt dit soort interne conflicten de basis van hun werkwijze, vertellen de twee leden. Cahn: “We begeleiden gesprekken in een persoonlijke, intieme setting, in plaats van een volle collegezaal. Zo krijgt iedereen de kans te luisteren naar elkaar en iets bespreekbaar te maken.” Het begint altijd bij het zoeken naar overeenkomsten. “Pas daarna kijken we naar de verschillen. Zo voelen mensen dat ze niet alleen staan in hun overtuiging, ook als de ander het niet met hen eens is.”
Al Abdellaoui vult aan: “Het is daarnaast belangrijk dat mensen alles durven uit te spreken. Als je dat niet doet, draai je om de hete brei heen en komt het later toch weer ter sprake. Natuurlijk kun je gekwetst raken door wat de ander zegt, maar juist daar moet je het over hebben.”
Onthoofd
Ondanks hun inzet om groepen met elkaar te verbinden, krijgen de leden ook te maken met kritiek en haat. Zo ontvingen ze meerdere keren een bewerkte versie van hun logo, waarin de vredesduif onthoofd was, vanuit zowel de Joodse als islamitische hoek. “Je kunt het nooit iedereen naar de zin maken. In een gepolariseerde samenleving is blijkbaar niet alles overbrugbaar”, zegt Al Abdellaoui, die eerder met rabbijn Lody van de Kamp het boek Over Muren Heen schreef.
Maar waar ligt de grens? Zijn er voorwaarden om de dialoog voort te kunnen zetten? Voor Al Abdellaoui en Cahn is dat duidelijk: wanneer gesprekken overgaan in fysiek of verbaal geweld, stopt het. “Zelfs tijdens de meest lastige en schurende gesprekken blijft respect voor de ander essentieel”, benadrukken ze. “Anders sta je tegenover elkaar, in plaats van naast elkaar.”
Gesprekstechnieken
Op de vraag wanneer hun missie geslaagd is, valt een korte stilte. Dan zegt Cahn: “We zien op steeds meer plekken waar wij gesprekken hebben begeleid, kleine initiatieven ontstaan die verbinding proberen te creëren. Ook op beleidsniveau verandert er veel.”
Voor Cahn en Al Abdellaoui begint de basis van verbinding bij educatie. “Docenten zouden bijvoorbeeld tijdens hun opleiding moeten leren hoe zij polarisatie bespreekbaar kunnen maken, zodat studenten op hun beurt kunnen leren luisteren, reflecteren en in dialoog gaan. Op die manier kan er een cultuur ontstaan waarin het voeren van gesprekken over moeilijke onderwerpen steeds meer vanzelfsprekend wordt”, besluit Al Abdellaoui.