Een nieuw academisch jaar! De campus bruist, nu nieuwe studenten hun weg zoeken in het academische leven en terugkerende studenten en medewerkers het werk weer oppakken. Het voelt als een nieuw begin. En die vernieuwing hoort bij de universiteit.
De universiteit is nooit ‘af’. Er worden vragen gesteld, antwoorden gevonden en weer nieuwe vragen gesteld. Dat klinkt simpel, maar het gaat niet zonder slag of stoot. Leren is proberen, falen en opnieuw beginnen. Of dat nu geldt voor wetenschappelijk experimenteren of het voeren van een moeilijk gesprek. Wat vraagt dit van ons?
Deze zomer merkte ik dat ik steeds terugkwam bij een van de belangrijkste academische deugden: nieuwsgierigheid. Oprechte nieuwsgierigheid houdt in dat je probeert te begrijpen hoe iemand tot een heel andere conclusie kan komen dan jij. Dat je bereid bent te ontdekken dat jouw eerste overtuiging misschien niet de beste was. Nieuwsgierigheid vraagt om een open houding. En ‘open zijn’ vergt moed.
Ik zal uitleggen wat ik bedoel. De nieuwe strategie van de VU gaat over wereldburgerschap. Voor mij is de essentie daarvan niet alleen een oriëntatie op de wereld, maar ook de bereidheid om je steeds opnieuw tot die wereld te verhouden: dat is kwetsbaar, want het gaat over jou. We maken deel uit van een werkelijkheid die groter is dan wijzelf, die gelaagd is, die voortdurend verandert. Het is in die context niet vanzelfsprekend om open te blijven.
Hier komt de moed om de hoek. Het vraagt moed om je steeds opnieuw te verhouden tot dat wat anders is. Om nieuwsgierig te blijven wanneer het schuurt of ingewikkeld wordt. Het is een houding die van ons gevraagd wordt. En ook een keuze, die je telkens opnieuw moet maken.
De universiteit kan een oefenplaats zijn voor deze bewust nieuwsgierige houding. Elke dag mogen we opnieuw beginnen. Met de bereidheid, misschien zelfs het verlangen, om verrast te worden. De universiteit als ethische praktijk.
Aan het begin van dit academisch jaar wens ik ons niet alleen mooie resultaten toe, maar vooral de moed om altijd nieuwsgierig te blijven!