Maandagmiddag mondde een kleinschalig protest op het campusplein van VU for Palestine uit in de bezetting van het BelleVUgebouw en de bestuursgang in het hoofdgebouw. De actievoerders eisten dat de VU alle banden met Israëlische instellingen openbaar maakt en samen met andere defensiegerelateerde samenwerkingen verbreekt.
Kealey Hartland, plaatsvervangend voorzitter en secretaris van studentenbond SRVU, fungeerde als communicatiepersoon tussen de VU en de demonstranten. “De VU stelde voor dat de bezetters om 15.45 het gebouw zouden verlaten om op het campusplein verder te demonstreren. Op het moment dat ik dit aan de protestgroep wilde doorgeven, kwam een arrestatieteam met politiehonden de campus opgereden. Waar we dachten dat de VU ging de-escaleren na diens voorstel, werd er juist gekozen voor escalatie: er kwamen steeds meer politiebusjes het campusplein op, inclusief politiehonden. De protestanten voelden zich daarom niet meer veilig om de bezette gebouwen te verlaten. Zeker omdat een student vorig jaar bij een soortgelijk protest in Nijmegen tot op het bot gebeten werd door een politiehond en voor het leven verminkt is.”
Huisvredebreuk
De VU deed na meerdere waarschuwingen in de avond aangifte bij de politie van huisvredebreuk. Daarop drongen politieagenten rond half acht het bezette BelleVUe binnen met wapenstokken en ontruimden het gebouw. Een uur later werden ook de bestuurskamers ontruimd. Volgens een woordvoerder van VU for Palestine zijn de 22 gearresteerden inmiddels weer vrijgelaten.
Ondanks het verzoek van Hartland aan VU-woordvoerders om met de actievoerders te gaan praten, kwam dat gesprek er nooit, zegt ze. “De demonstranten wilden graag in gesprek met de VU. Daarvoor deden ze deze bezetting: om gehoord te worden. Het lijkt me normaal dat je in zo’n situatie met deze studenten gaat praten, in plaats van dat je direct politie op ze afstuurt en er uiteindelijk zelfs geweld tegen ze gebruikt wordt.”
Wapenstok in nek
De bezetting verliep op momenten onstuimig. Tijdens het afvoeren van gearresteerde demonstranten krijgen omstanders die de busjes blokkeren flinke klappen van agenten met wapenstokken, zo is te zien in onderstaand filmpje op Instagram.
Dit bericht op Instagram bekijken
Een demonstrant vertelt aan Ad Valvas hoe een agent haar met een wapenstok in haar nek sloeg. Haar nek is rood en opgezwollen, en vlak na de klap is ze duizelig en heeft ze moeite overeind te blijven staan.
Een andere demonstrant heeft een mitella voor zijn arm nodig. Aan het eind van de avond werd een student met diabetes toegang tot het hoofdgebouw ontzegd, waar haar insulinepomp ligt – een essentieel medicijn voor diabetespatiënten. Uiteindelijk kon iemand in het gebouw de insulinepomp voor haar mee naar buiten nemen.
‘Disproportioneel geweld’
Een woordvoerder van VU for Palestine (VfP) noemt het gebruikte geweld van de politie disproportioneel. “Ze sloegen mensen met wapenstokken, ook bovenhands. Dat mag natuurlijk niet.” De politie was vroeg op de dag al aanwezig en keek tot over werd gegaan op ontruiming vooral toe. Tegen Ad Valvas zeiden de agenten er te staan voor de veiligheid, en voor het geval er een gevecht zou uitbreken of een tegendemonstratie zou komen. “We hebben wel een andere belevenis gehad”, zegt de VfP-woordvoerder. “Wiens veiligheid hebben ze gewaarborgd? Volgens mij vooral die van de VU, om haar banden met Israël te onderhouden. Als ze daar voor onze veiligheid stonden, hadden ze niet zo hard ingegrepen.”
Maar wat als mensen een gebouw niet willen verlaten en de politie geen gehoor op hun verzoeken krijgt? “Hoe ze netjes ontruimen is niet onze prioriteit. Onze prioriteit is zoveel mogelijk druk uit te oefenen op de VU om geen banden meer te hebben met entiteiten die genocide mogelijk maken. Andere universiteiten hebben laten zien dat ze dat kunnen. De UvA heeft bepaalde uitwisselingen niet verlengd bijvoorbeeld en de KABK in Den Haag heeft de banden met Israël verbroken. Maar samenwerkingen met Israël worden vaak in stand gehouden vanwege financiële belangen. Op het onderwijs wordt bezuinigd, en universiteiten gaan dat opvullen door samen te werken met Defensie. Militaire technologieën leveren veel geld op.”
Opgefokte beveiliger
Waar de meeste beveiligers het beste voor leken te hebben met de demonstranten én medewerkers die in het BelleVUegebouw werken – waaronder redacteuren van Ad Valvas – ging het ook mis. Op beelden op Instagram is te zien hoe een beveiliger gekalmeerd en fysiek tegengehouden moet worden door een collega. Hij spreekt dreigende woorden, volgens degene die het filmpje plaatste zou hij zelfs gedreigd hebben demonstranten te slaan. “Dit is een demonstratie, dit moet gefaciliteerd worden, hoe vervelend dat ook is”, roept iemand buiten beeld.
Dit bericht op Instagram bekijken
Later op de dag stond diezelfde beveiliger voor de toegang naar de bezette bestuursruimtes. Daar maakte hij demonstranten uit voor “dom” en riep hij dat ze “de hersenen van mieren hebben”. Een woordvoerder van de VU reageert schriftelijk dat ze niet kunnen ingaan op individuele gevallen. ‘We zullen de video bekijken en zullen, indien daar aanleiding toe is, met betrokkenen in gesprek gaan’, aldus een woordvoerder.
Hartland heeft verontrustende geluiden opgevangen van de protestgroep over het handelen van de beveiliging. “Dit heb ik gisteren ook aangekaart bij de VU-woordvoerders, onder meer dat een beveiliger handtastelijk zou zijn geweest. Daarop hebben de VU-woordvoerders gesproken met beveiliging en ons verzekerd dat alles nu in orde was.” We hopen binnenkort een goed gesprek met de VU hierover te kunnen voeren, waarin er ruimte is om elkaars zorgen te delen.”
‘Ingrijpen politie noodzakelijk’
Volgens de VU is protest toegestaan zolang de huisregels gevolgd worden en de veiligheid van studenten, medewerkers en bezoekers niet in gevaar komt. ‘Een bezetting van een universiteitsgebouw en het dragen van gezichtsbedekkende kleding vallen daar niet onder’, staat op de website van de VU. De VU schrijft voor een constructieve dialoog te zijn met respect voor elkaars uitgangspunten. ‘Helaas lieten de omstandigheden ons vandaag geen andere keuze en was politie ingrijpen noodzakelijk om de veiligheid en rust op onze campus te kunnen waarborgen.’
De VfP-woordvoerder vindt het inschakelen van de politie een “bizarre zet”. “Als je kijkt naar de zorgen van de demonstranten, die mensenrechten willen waarborgen en willen voorkomen dat de universiteit deel wordt van het instandhouden van genocide, en je daar dan politie opstuurt als een soort waakhonden…”
De bezetting heeft volgens hem wel effect gehad. “Het onderwerp staat weer op de agenda. Aan de twee bezettingen gingen allerlei andere vormen van protest vooraf: walk-outs, teach-ins, maar die hebben niks teweeggebracht. Dat dit een meer ontregelende actie was, vind ik geoorloofd. We hopen dat de VU de druk voelt.”
Geen geweld maar dialoog
Bij het protest waren ook demonstranten van buiten de VU aanwezig. Was het niet beter geweest als er alleen VU-protestanten waren? “De VU verschuilt zich vaak achter dit soort argumenten om protesten zoals deze neer te kunnen slaan”, zegt Hartland. “Zeker in deze tijd, waarin de repressie tegen studenten steeds groter en zichtbaarder wordt, met politie-inzet en geweld. Waarom voeren ze niet het gesprek met studenten? Waarom moet dat met wapenstokken gepaard gaan? Dat verdienen studenten niet. De campus is geen plek voor politie en geweld, maar voor dialoog, academische vrijheid en ontwikkeling.”
Hartland wil daarom binnenkort met de VU om tafel zitten om te bespreken hoe de demonstratie verlopen is en wat er anders had gemoeten. “Ik hoop op een open gesprek, waarin er ruimte is om elkaars zorgen te delen.” Na de vorige bezetting was dat ook het plan: dat het college van bestuur met betrokken studenten in gesprek zouden gaan. Maar die gesprekken staakten snel. VfP-woordvoerder: “We willen het gesprek aangaan, maar we gaan geen compromis sluiten over banden met instellingen die bijdragen aan een genocide.”
Reactie VU
‘Er is meerdere malen gesproken over de bezetting met liaisons van de protesteerders. Op dit moment zijn er nog geen nieuwe gesprekken gepland. We hebben de liaisons van de protesteerders wel uitgenodigd voor een vervolggesprek. Er werden uitgangen gebarricadeerd, waardoor de vrije doorgang in het gebouw werd belemmerd en de mogelijkheden om het pand snel en veilig te verlaten in geval van een noodsituatie ernstig werden beperkt. In combinatie met de ontstane dreigende sfeer en het dragen van gezichtsbedekkende kleding leidde dit tot een onveilige situatie en kon de veiligheid van protesteerders, medewerkers en studenten onvoldoende worden gewaarborgd. De projectsamenwerkingen zijn online terug te vinden. Ons beleid blijft hierin onveranderd, meer hierover is te lezen op VU.nl. Als universiteit hebben wij geen zeggenschap over de wijze waarop de politie aanwezig is. Al zijn we hierover met de politie in gesprek gegaan, waarna de politiehonden verder weg op de campus zijn gepositioneerd.’