Vrije denkers, het thema van dit academisch jaar. Voor mij gaat vrij denken niet alleen om de vrijheid te hebben om te denken wat je wilt, maar ook om verantwoordelijkheid en verbeelding.
“Wat bedoel je nu eigenlijk met verbeelding?” vroeg een collega mij na afloop van de opening van het academisch jaar. “Bedoel je niet verwondering?” Een mooie vraag, die me opnieuw aan het denken zette. Waarom vind ik het zo belangrijk, wat heb ik ervoor nodig?
Verbeelding betekent voor mij buiten bestaande kaders kunnen denken. Dat je onderzoekt wat er ook mogelijk is en je iets kunt voorstellen dat er nog niet is. Niet beginnen bij de beperkingen, maar bij de mogelijkheden. Niet alleen het hier en nu, maar ook de toekomst. En daardoor kun je, ook al blijkt niet alles in de praktijk mogelijk, wel echt een stap verder komen.
Daarvoor heb ik ruimte in mijn hoofd nodig. Een hele dag vol afspraken en deadlines helpt dan niet. Een rondje hardlopen wel. Net als iemand die me vragen stelt in plaats van stellingen neerlegt. Of iemand buiten mijn vaste kring die me met iets onverwachts inspireert en me verbanden laat zien waar ik zelf nog niet aan had gedacht.
Ook kunst en symbolen kunnen daarbij helpen. Onze griffioen is voor mij zo’n beeld. Ik zie in de vleugels vrijheid en verbeelding. De kop kijkt om zich heen, nieuwsgierig naar verschillende perspectieven. En tegelijkertijd staat hij stevig op de grond. Dat verbeeldt voor mij verantwoordelijkheid. Vrij denken betekent niet vrijblijvend denken.
Na de opening van het academisch jaar werd ik aangesproken door een oudere meneer. Hij wees mij erop dat de griffioen ook een staart heeft. “Weet u eigenlijk wat die verbeeldt?” vroeg hij. Nee, dat wist ik niet.
En precies daarmee zette hij me opnieuw aan het denken. Zodra je denkt dat je het beeld compleet hebt, blijkt er nog iets te ontdekken. Een nieuw perspectief, een nieuwe vraag, iets waar je nog niet aan had gedacht. Vrij denken is nooit helemaal ‘af’. Het krijgt altijd nog een staartje.