Als co-curator Sem Bannenberg de expositie opent geeft hij al duidelijk aan met welke bril de kunstwerken zijn uitgekozen. Er bestaan in ons leven ongeschreven regels, gedrags- en omgangsnormen die door de meeste mensen voor feit worden aangenomen. Deze expositie probeert deze aannames te belichten. Hoe normaal is het om ons lichaam als apart te zien van de buitenstaande natuur? En hoe vanzelfsprekend is het om in de rol te stappen die de samenleving je toeschrijft? De kunstwerken in de expositie laten zien hoe deze omgangsnormen soms limiterend zijn, en hoe het voor sommigen een daad van alledaagse rebellie is om te leven zoals zij willen leven.
Gehaast oversteken
Hoe normaal vinden we het om de straat over te kunnen steken in de tijd dat het stoplicht groen is? Kunstenaar Lotte Werkema van de Rijksacademie, wie zelf een lichamelijke beperking heeft, neemt alle bezoekers mee naar buiten om te laten zien dat dit niet zo vanzelfsprekend is als we denken. Elke dag steken studenten gehaast de De Boelelaan over om zo bij hun colleges te komen. Gekleed in een reflecterend pak laat zij zien hoe deze alledaagse actie voor haar een horde is om overheen te springen. “Ik probeer met mijn kunst te laten zien in wat voor absurde situaties ik nou kom”, zegt ze. “Ik ben erg bang dat er iets misgaat, maar ik heb ook een gevoel voor avontuur. Daarom overschat ik mezelf nog wel eens.”
Behalve haar performance piece maakt Werkema ook fictieve protheses. Ze zijn herkenbaar als hulpstukken, maar hebben elk ook een fantastiek uiterlijk. Werkema vertelt: “Ik was eigenlijk boos, daar komt dit uit. Ik vind mezelf geen activist, dit is mijn emotie die ik uit.”
Stoffen navelstreng
Aan de achterwand hangen tekeningen die de relatie tussen het lichaam en de buitenwereld aan de tand voelen. Deze tekeningen vormen het begin van Eva Spierenburg haar expositie. In het midden van de achterste ruimte staat dan een fiere berg, met stof dat vanaf het plafond over het kunstwerk gedrapeerd is. “Dit werk kwam naar me toen ik in IJsland een residency deed en daar onderzoek deed naar de relatie tussen het lichaam en de natuur”, aldus Spierenburg. Het pronkstuk is gebaseerd op de navelsteen in Delphi, die volgens de oude Grieken het middelpunt van de aarde aangaf. Als dit een navel is, is de aarde dan een lichaam? Spierenburg speelt met dit idee door met de stof een navelstreng te doen vormen, om de relatie tussen de natuur en het lichaam verder te laten zien.
Behalve van Werkema en Spierenburg is er ook kunst van Meiro Koizumi en Joshua Serafin te vinden. Koizumi’s werk stond recent nog in het De Pont Museum in Tilburg, en speelt met de rigiditeit van de Japanse cultuur. Serafins werk laat de nog steeds diepgewortelde genderrollen zien, en hoe deze normen gedrag limiteren over de hele wereld.
In elk werk worden de thema’s regels, barrières en limieten onderzocht vanuit een ander perspectief: de verwachtingen die komen bij het zijn van een bepaald gender en hoe iemand hieruit kan breken; de normativiteit van simpele acties als de straat oversteken; de angst die gevoeld wordt bij het zetten van een stap die buiten het boekje gaat. Maar juist door deze normen aan de tand te voelen kan er progressie plaatsvinden. Alledaagse levens als vormen van rebellie, totdat de spelregels veranderen.