Onafhankelijke journalistiek over de Vrije Universiteit Amsterdam | Sinds 1953
15 mei 2024

Wetenschap
& Onderwijs

Inspectie: universiteiten hebben geen grip op overwerk, pesten en wangedrag

Stress, overwerk en wangedrag zijn nog steeds normaal in de wetenschap. Universiteiten doen er te weinig tegen, stelt de Arbeidsinspectie. De meeste hebben het probleem niet eens goed onderzocht.

Meer dan negenduizend onderzoekers en docenten van de Nederlandse universiteiten hebben een vragenlijst van de Arbeidsinspectie ingevuld. Twee op de vijf zijn weleens gepest in de afgelopen twee jaar, blijkt daaruit.

Discriminatie (34 procent) en wetenschappelijk wangedrag (32 procent) komen vaak voor. Nog meer respondenten zagen dat anderen er het slachtoffer van werden. Agressie en geweld (12 procent) en seksuele intimidatie (11 procent) zijn ook niet ongebruikelijk.

Niet voldaan aan wet

De respondenten zeggen gemiddeld zes uur per week over te werken. Vooral hoogleraren gaan vaak door in de avonduren en weekenden. Zij komen gemiddeld boven de tien uur overwerk uit.

Driekwart heeft ‘meer dan enkele keren per jaar’ stress ervaren. Dit voor meer dan 80 procent van de universitair docenten en 60 procent van de hoogleraren, die van allemaal de minste stress ervaren.

Namen van universiteiten noemt de inspectie niet, maar drie hebben ‘psychosociale arbeidsbelasting’ niet eens als risico onderkend. Daarmee voldoen ze niet aan de wet, stelt de inspectie. Negen van de veertien universiteiten hebben nog geen verdiepend onderzoek afgerond.

Schijnzekerheid

Toch zijn er, zoals de inspectie opmerkt, allerlei ‘dialoogtafels, actiegroepen, leertafels, task forces, werkgroepen, expert groups, stuurgroepen, commissies en reflectiegroepen’, maar dat zet kennelijk geen zoden aan de dijk. Sommige respondenten spreken van schijnzekerheid: het lijkt alsof de universiteiten iets doen, terwijl het in de praktijk weinig voorstelt. De processen zijn ‘boterzacht’.

De Arbeidsinspectie heeft de universiteiten in 2020 gevraagd plannen te maken om overmatige werkdruk en ongewenst gedrag te bestrijden. Nu is gekeken of de universiteiten inderdaad aan de slag zijn gegaan. Dat is ‘marginaal’ gebeurd.

Oorzaken niet aangepakt

Universiteiten nemen wel maatregelen, ‘maar werknemers zijn er beperkt bekend mee en maken er beperkt gebruik van’, staat in het rapport. Ook opvallend: “Deelname aan projecten tegen ongewenst gedrag gebeurt nog bijna altijd op vrijwillige basis.”

De meeste universiteiten meten ook niet of hun aanpak succes heeft. Ook pakken ze meestal niet de oorzaken aan, maar het incident. Dat moet toch beter kunnen, meent de inspectie, die aanbeveelt om de achterliggende oorzaken van werkdruk en ongewenst gedrag systematisch in kaart te brengen.

‘Schokkend’

Vakbond FNV noemt de uitkomsten schokkend. “Dit kan zo niet langer”, zegt bestuurder Bernard Koekoek. “Het wetenschappelijk onderwijs schreeuwt om oplossingen.”

De inspectie heeft de colleges van bestuurder rapporten over hun eigen universiteit gestuurd. FNV vindt dat ze die lokale rapporten openbaar moeten maken, zodat er per universiteit over de problemen gesproken kan worden.

Universiteitenvereniging UNL kon vanmorgen nog niet reageren.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. Reacties met url’s erin worden vaak aangezien voor spam en dan verwijderd. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Velden met een * zijn verplicht
** je e-mailadres wordt niet gepubliceerd en delen we niet met derden. We gebruiken het alleen als we contact met je zouden willen opnemen over je reactie. Zie ook ons privacybeleid.