Er is de afgelopen weken meer over hem geschreven dan over zijn naamgenoten uit Washington en Duckstad bij elkaar, dat realiseer ik me terdege, maar toch wil ik het graag nog even hebben over Donald Pols. De directeur van Milieudefensie die zijn groene naam op het spel zette voor een baan bij Tata Steel, om op zijn tweede werkdag ontslagen te worden na onthullingen over een extreemrechts verleden.
Nu weet ik dat Tata niet bekendstaat als het milieuvriendelijkste bedrijf, maar je net aangestelde chef al na één dag dumpen is wel héél onduurzaam. En disproportioneel. Als je het mij vraagt, zou Pols zijn functie gewoon terug moeten krijgen.
Niet omdat die studiejaren van Pols nou zo onschuldig waren. Als voorzitter van een Zuid-Afrikaanse apartheidsbeweging streed hij tegen rechten voor zwarte landgenoten en vóór een apart vaderland voor de witte bevolking. ‘Ik koos een weg waar ik nu met walging op terugkijk’, klinkt Pols’ spijtbetuiging in NRC. Zonder zijn verleden te willen vergoelijken, vertelt hij over zijn opvoeding in een aartsconservatief, kerkelijk milieu. Popmuziek en televisie waren verboden. God bepaalde dat witte mensen superieur waren. Zwarte mensen stonken.
Op 21-jarige leeftijd kwam hij tot inkeer. Hij verhuisde naar Maastricht, en niet veel later naar de andere kant van het politieke spectrum. ‘In niets ben ik de persoon die ik toen was’, aldus Pols. ‘Het waren foute standpunten, heel foute standpunten.’ Daar dacht Tata dus hetzelfde over.
In een meritocratische samenleving wordt je maatschappelijke positie bepaald door individuele verdiensten – niet door de plaats van je wieg, de spaarpot van je ouders of de kleur van je huid. Hetzelfde geldt, als het aan mij ligt, voor morele misstappen uit het verleden. Hoe kom je ooit nog aan een baan als je jeugdzondes je door iedereen tot in de eeuwigheid worden nagedragen?
Heb genade met een ethische dwaling, zeker nu. Het internet verandert razendsnel in een cellencomplex van filterbubbels, echokamers en rabbit holes. Door toxische algoritmes kan tegenwoordig iedere jongere in een mum van tijd afzakken in het soort gedachtegoed waarmee Pols zijn hele jeugd werd gehersenspoeld. Sterker nog: wij állemaal zijn er op een zwak moment slechts een paar klikken van verwijderd.
Maar als het zover komt, zijn we echt nog niet verloren. Het aardige van verwerpelijke standpunten is dat men ze kan verwerpen. Alleen gaat dat niet vanzelf. Zeker niet zolang we politiek gevoelige kwesties met andersdenkenden massaal blijven vermijden. Pols kwam tot inkeer toen hij de discussie aanging met de stinkende landgenoten waar hij zijn leven lang op neerkeek. Dan kunnen wij het ook.