Het plan, genaamd ‘Vrije denkers voor mens, samenleving en planeet’, richt zich op de periode 2026 tot en met 2030. Het 44-pagina’s lange document combineert corporate taal – zoals impacthub, valorisatie en scale-ups – met teksten die rechtstreeks van een motivational speaker af lijken te komen: ‘Om je kracht te kunnen inzetten voor het grotere geheel is het nodig dat je ontdekt wie je zelf bent en dat je de kans grijpt om je te ontwikkelen en ontplooien.’
Vraag een willekeurige medewerker op de VU wat de kernwaarden van de universiteit zijn en vermoedelijk zal het antwoord niet ‘open, persoonlijk en verantwoordelijk’ zijn. Toch zijn het deze drie kernwaarden die de basis vormen van het strategisch plan van de VU. Uit het plan blijkt dat de universiteit wil voortbouwen op de ‘emancipatoire’ universiteit die het al is, waar diversiteit hoog in het vaandel staat.
Wereldburgers
De term die de kernwaarden van de VU het best tot een geheel smeedt is wereldburgerschap. ‘We vinden wereldburgerschap belangrijk, omdat de wereld mensen nodig heeft die complexe vraagstukken omarmen en die vanuit een breder, holistisch perspectief benaderen’, onderbouwt de VU haar uitgangspunt. De universiteit wil een oefenplaats zijn voor wereldburgerschap. Volgens het plan hebben ‘wereldburgers oog voor verschillende perspectieven en belangen, van lokaal tot mondiaal’.
Maatschappelijke impact
Bij wereldburgerschap hoort blijkbaar ook het woord valorisatie, dat maar liefst 24 keer genoemd wordt in het plan. Volgens de VU moet kennis zichtbaar maatschappelijke impact hebben, onder meer door spin-offs, startups en publiek-private samenwerkingen. Laatstgenoemde samenwerkingen zijn ook een manier voor de VU om extra geld binnen te halen. De VU schetst als toekomstbeeld dat het nieuwe Matrixgebouw in 2030 ‘een internationaal icoon van innovatie’ is.
Fundamenteel onderzoek – zonder directe toepassing of nut voor de maatschappij – wordt slechts twee keer genoemd in het plan. Dat is opvallend, aangezien het gros van het onderzoek aan VU haar grootste faculteit – de bètafaculteit – fundamenteel van aard is. Bovendien vormt fundamenteel onderzoek vrijwel altijd de basis voor maatschappelijke toepassingen.
De VU zet in op drie domeinen binnen het onderwijs en onderzoek: gezondheid en welzijn, klimaat en milieu, rechtvaardigheid en veerkracht. Wat dit betekent voor onderzoeken en opleidingen die hierbuiten vallen, wordt niet duidelijk.
Ontslagen
Het strategisch plan is opvallend eerlijk over de financiële druk: de VU moet bezuinigen en erkent expliciet dat medewerkers gedwongen worden ontslagen. ‘Het doet ons dan ook pijn dat we door opgelegde bezuinigingen getalenteerde medewerkers moeten laten gaan die we graag zouden behouden’, staat er in het plan.
De VU schrijft dat zij op twee manieren haar vastgestelde ambities wil waarmaken met minder mensen: volop inzetten op ‘erkennen en waarderen’ en de juiste mensen op de juiste plek zetten, ‘waarin de werkcontext en de bijdrage aan het grotere geheel centraal staan’. Die tekst doet denken aan de reorganisatie bij de dienst Communicatie & Marketing, waar 8,5 voltijdsbanen verdwijnen en een groot deel van de bestaande medewerkers moet solliciteren op nieuwe functies binnen de dienst.