De Ghassan Kanafani Library – dat is de officiële naam van de pop-upbibliotheek in de centrale hal van het hoofdgebouw, gerund door studenten Nuha en Alex. De naam verwijst naar de Palestijnse schrijver die woordvoerder was van Het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP) totdat hij in 1972 door de Mossad werd gedood. Op een grote witte tafel, versierd met een Palestijnse vlag, liggen geprinte exemplaren van boeken, pamfletten en stickers. De tafel wordt geflankeerd door een klein kastje met tientallen fysieke boeken, met titels als The Hundred Years’ War on Palestine; Landscape of Hope and Despair en The Forgotten Palestinians.
Repressie
Oprichter Nuha, student Biomedische Wetenschappen, opende de bibliotheek in oktober vorig jaar samen met medestudent Alex. Geen van beide studenten wil hun volledige naam in Ad Valvas, omdat ze slechte ervaringen hebben gehad met eerdere activistische evenementen. “Ik wilde dit al lange tijd doen, een plek op de campus creëren die over Palestina gaat. Het idee om het een bibliotheek te maken komt voort uit mijn overtuiging dat de VU het slecht doet in het onderwijzen van mensen over Palestina. In mijn studie wordt Palestina bijvoorbeeld nooit genoemd, terwijl de gezondheidssituatie in Palestina zeer relevant is voor ons studieprogramma.”
Nuha zegt zelfs dat ze het tegenovergestelde ziet gebeuren. “Mensen werken het noemen van Palestina tegen. Zo onderdrukt de VU bijvoorbeeld de stem van VU for Palestine als activistische groep. Daarom zijn we de bibliotheek begonnen om bewustzijn te creëren en in gesprek te gaan. Sommige mensen willen meer weten over Gaza, maar weten niet waar te beginnen.”
Rustige plek
Tot nu toe heeft de bibliotheek veel aandacht gekregen. “We hebben veel meer bezoekers dan verwacht, meer dan vijftig per dag”, zegt Nuha. “Sommige mensen zijn gewoon nieuwsgierig en weten weinig over Palestina – zij willen leren en stellen ons vragen. Anderen zijn goed ingelezen maar willen hun kennis verdiepen.”
Wanneer kunnen mensen de bibliotheek bezoeken? “Wanneer we op de VU zijn en energie en tijd hebben”, zegt medeoprichter Alex. “We hebben een groepschat op WhatsApp voor eerdere bezoekers, zodat zij een melding krijgen wanneer de bibliotheek open is”, voegt Nuha toe. “Iedereen is welkom om een praatje te maken.”
Ze denkt dat de rustige omgeving van de bibliotheek aantrekkelijk is, zelfs voor mensen die normaal gesproken niet snel op anderen zouden afstappen. “Sommige mensen vinden het een beetje spannend om demonstranten op de campus vragen te stellen, bijvoorbeeld tijdens VU for Palestine-protesten. Die mensen zijn eerder bereid iemand aan te spreken die rustig met wat boeken zit.”
Respectvolle gesprekken
Nuha merkte ook dat een bibliotheek een vruchtbaardere plek is voor open en respectvolle gesprekken dan een protest, waar mensen een hoog adrenalineniveau hebben. “Iemand stelde een vraag over de slogan ‘from the river to the sea’ – een vraag die in een andere omgeving als een aanval op Palestina zou kunnen worden ervaren. Maar toen we begonnen te praten, merkte ik dat het gewoon een vraag was, dus legde ik die persoon uit wat met de slogan wordt bedoeld: in de tijd van het Britse Mandaat bestond Palestina van de Jordaanrivier tot aan de Middellandse Zee. Daarna kwam de zionistische ideologie, die een staat creëerde op basis van etnische zuivering en geweld, wat ertoe leidde dat Palestijnen hun land moesten ontvluchten en zelfs werden gedood.”
De bibliotheek heeft ongeveer 130 boeken, zegt Nuha. “We proberen fysieke exemplaren van de boeken te krijgen, maar sommige zijn moeilijk te vinden in Nederland. Daarom proberen we ze in plaats daarvan te printen. Over het algemeen zouden de auteurs dat niet erg vinden. Neem bijvoorbeeld Ghassan Kanafani, de naamgever van onze bibliotheek. Met zijn ideologie in gedachten, zou hij meer dan blij zijn dat mensen zijn boek lezen zonder het te kopen – het gaat erom dat de kennis wordt gedeeld.”
Geen toestemming
Nuha noemt hun bibliotheek “een kleine vorm van activisme” waarvoor zij naar eigen zeggen geen toestemming nodig hebben. “Ik ben een student aan de VU die hier in het hoofdgebouw studeert. Oké, ik heb veel boeken en ik praat graag met mensen, maar uiteindelijk ben ik gewoon iemand die studeert. Heb ik daar toestemming voor nodig?”
Beveiligingsmedewerkers kijken daar anders tegenaan: volgens Nuha blijven ze haar vertellen dat ze toestemming nodig heeft. De beveiliging heeft meerdere keren Nuha’s studentenkaart ingenomen om haar naam en studentnummer op te schrijven. “Ondertussen weet het VU-bestuur dat we hier zijn, ze weten wie ik ben. Bestuurslid Marcel Nollen zei dat zolang het vreedzaam is, hij alle vormen van activisme oké vindt.”