Er was vorige week een dialoogsessie over de samenwerking met Defensie in het Auditorium en Ad Valvas was ook uitgenodigd. Op voorwaarde dat Ad Valvas meedeed met de dialoog, anders was er überhaupt niet goed verslag te doen, omdat alle aanwezigen in groepjes van zes werden verdeeld. De dialoog werd dus gedecentraliseerd.
Nu heeft Ad Valvas nooit ergens een mening over en over die samenwerking met Defensie écht niet, maar er waren wel een paar argumenten in te brengen die Ad had opgetekend uit de mond van anderen, of zelfs helemaal zelf had verzonnen.
Zo was er iemand die zijn zorgen uitte over het feit dat de academische onafhankelijkheid in gevaar kwam omdat Defensie de boel zou zitten aan te sturen, of niet wilde dat bepaalde ongewenste onderzoeksresultaten zouden worden gepubliceerd. “Maar de academische wereld is toch toegerust met tools om die academische onafhankelijkheid te garanderen”, zei Ad. Tegenover hem zat een gerenommeerde hoogleraar instemmend te knikken. Puntje voor Ad.
Onrust
Maar het ging niet om het winnen, dit was immers een dialoog en geen debat. Bij een dialoog draait het om het luisteren naar elkaar en je eigen standpunt bepalen aan de hand van wat anderen te zeggen hebben en dan tot iets gezamenlijks te komen. Deze dialoogsessie was voor medewerkers van de Bètafaculteit en de nieuwe fusiefaculteit Sociale en Geesteswetenschappen. Omdat daar de meeste onrust is over de samenwerking met Defensie.
Van boze of gestreste mensen was tijdens deze dialoogsessie evenwel niets te merken. Alles verliep superbeschaafd en prettig. Het was zelfs een soort van gezellig!
Helemaal aan het begin was een docent begonnen met de stelling dat Defensie over oorlog gaat en dat oorlog, daar kon je lang en kort over lullen, draaide om het doodschieten van mensen. Ad vond dat nogal kort door de bocht. Hij vroeg of er veel mensen waren die vonden dat Nederland en Europa geen verdedigingsleger nodig had. De consensus leek dat Defensie echt wel nodig was. Dat oorlog voeren niet per se om het doodschieten van mensen ging, maar bijvoorbeeld om het voorkomen van een invasie door Rusland of de VS.
Bijdehand
Niet dat Ad de meest bijdehande was aan tafel, waar de samenstelling van de deelnemers twee keer werd veranderd. Eerder de domste. Meerdere keren ging de dialoog hem boven het hoofd. Maar over het algemeen was het wel goed te volgen en er werden heikele kwesties in minuten tijd van alle mogelijke kanten belicht.
Er werd bijvoorbeeld gesteld dat de VU nooit mee mocht doen aan de ontwikkeling van wapens. Een filosoof bracht daar tegenin dat, stel dat de VU zou helpen een precisiewapen te ontwikkelen waardoor het doden van onschuldige burgers, ‘collateral damage’, tot een minimum werd beperkt? Dan zou de VU dus bijdragen aan het sparen van mensenlevens. Anderen wezen toen op de mogelijkheid om met zulke precisiewapens regeringsleiders uit te schakelen, zoals onlangs in Iran is gebeurd. Dan zou de bijdrage daaraan weer heel onethisch zijn.
Rond dit onderwerp leek er bij sommige deelnemers een lichte kribbigheid waarneembaar. Er werd gesteld dat het doden van burgers nooit een opzettelijk doel was in een oorlog, iemand anders zei dat Oekraïne en Gaza toch iets anders lieten zien.
Eist een fatsoenlijke ethiek dat de VU zich verre houdt van samenwerking met Defensie?
Dilemma
Ook een interessant dilemma: eist een fatsoenlijke ethiek dat de VU zich verre houdt van samenwerking met Defensie of is het juist haar verantwoordelijkheid – en die van elke universiteit – om ervoor te helpen zorgen dat een Nederlands of Europees leger zich aan de hoogste standaarden houdt? Door bijvoorbeeld militairen ethisch te vormen, door bij te dragen aan de veiligheid van militairen en burgers, aan een betere medische verzorging, enzovoort.
Elke groep moest aan het eind drie vragen formuleren die uitgangspunt zullen zijn van een volgende dialoogsessie. De laatste groep waar Ad bij zat had deze vragen: 1) Hoe draagt de VU bij aan een betere wereld? 2) Hoe waarborgt de VU de veiligheid van de ontwikkelde kennis? en 3) Hoe bewaart de VU haar wetenschappelijke onafhankelijkheid?