Het was een bijeenkomst, afgelopen maandag, in debatcentrum 3D over ‘far-right ideology – our campus and society’. Maar het zou niet gaan over wat er in november op de VU-campus gebeurd was, zei 3D-coördinator Miranda van Holland, die het gesprek leidde. De twee genodigde sprekers, voormalig GroenLinks-Kamerlid Daniëlle Hirsch en activist Simcha Zijlstra, waren er wel naar aanleiding van een opiniestuk in Het Parool, dat ze samen geschreven hadden overwat er in november op de VU-campus gebeurd was.
Het ging al snel antisemitisme, en hoe Joden een minderheid zijn die gebruikt worden om andere minderheden “kalt te stellen”. Hirsch zei dat ze, vanwege haar Joodse achtergrond, het gevoel had steeds meer gevaar te lopen door het opkomende fascisme, dat zich volgens haar “in kleine stapjes” aandient.
Iemand sprak over Joden als “de kanarie in de kolenmijn”. Zijlstra, ook van Joodse afkomst, noemde het recente rapport van de taskforce antisemitisme “drek”. Hij had het niet gelezen, zei hij, omdat hij inmiddels wel wist wat er in zulke rapporten steevast staat, over “antisemitische horden die smeken of de Palestijnen alsjeblieft ook mogen bestaan.”
Antisemitisme als wapen
“Antisemitisme wordt een wapen om een rechts-ideologische agenda door te drukken”, aldus Zijlstra. “Het gaat helemaal niet om het beschermen van Joden, maar om de criminalisering van kritiek op Israël.” Volgens hem worden Joden op deze manier tot “gezicht van de macht” gemaakt.
Hirsch zei dat Joden net als alle andere mensen overal over van mening verschillen. “Zoveel Joden, zoveel meningen.” Maar iedere keer als het over een aan Israël gerelateerde kwestie is, van de Maccabi-rellen tot de anti-Israëlische demonstraties, worden er volgens haar vertegenwoordigers van dezelfde Joodse gemeente opgevoerd in de media, die geen goed woord overhebben voor Israëlcritici, maar die “niks te zeggen hebben over de groei van het Forum voor Democratie, dat een uitgesproken antisemitische partij is.”
Ze verschilden wel van mening. Over zionisme bijvoorbeeld. Hirsch is zionist. Dat houdt in, lichtte ze toe, dat ze voor het voortbestaan van Israël is. “Ik wil een veilige plek waar ik heen kan gaan.” Zijlstra is sinds tien jaar geen zionist meer. “Ik was het omdat ik had geleerd dat het bij het Joods-zijn hoorde, maar na een reis naar Israël dacht ik: Nee. Je hoeft niet ver van je hotel te gaan om het te zien. Drie uur wandelen en het is duidelijk.” Hij beschouwt het zionisme nu als een sekte.
Ook over de tegenbeweging tegen het opkomende fascisme denken ze anders. Hirsch gelooft in de kracht van de koffieautomaat, waar je je tegen collega’s uitspreekt over verontrustende tendensen. Zodat degenen die zich ook ongerust maken, weten dat ze niet alleen zijn. Zo ontstaat een sneeuwbaleffect en uiteindelijk een grote beweging die het fascisme tegen kan houden.
Polarisatie
Hirsch vindt polarisatie contraproductief, maar Zijlstra gelooft er juist in. Het werkt bij rechts, maar links wil alles altijd netjes volgens het “rule-book” doen. Zijlstra vindt dat links het volgens het rechtse rule-book moet gaan doen. Als je mensen boos maakt, gaan ze erover praten en als erover gepraat wordt, wordt het genormaliseerd. Volgens hem is het zo ook met de acceptatie van windmolens gegaan.
Er was een wat negatieve stemming onder de toehoorders – 17 in totaal, 18 als je de baby meerekent die iemand bij zich had – over de kracht van links. Te zwak, te versnipperd, nooit geld, altijd interne strijd, terwijl rechts altijd zo mooi de rijen sluit. Hirsch wilde daar niks van weten. Links heeft heel veel bereikt, zei ze. Denk ook aan de vrouwenbeweging. En in alle grote steden had links de verkiezingen gewonnen. “We kunnen dit”, aldus Hirsch. “Er moet een tandje bij, maar zoveel pessimisme is niet terecht.”
Iemand in het publiek vertelde over een beweging aan de VU van professoren, doctoren, promovendi, die samenkwamen en een beweging vormden. Het werd niet duidelijk om welke beweging dat ging.
Wat niet ter sprake kwam, want het mocht immers niet gaan over wat er in november op de campus was gebeurd, was dat er tegen de veroorzakers van wat er in november op de VU-campus gebeurd was wel degelijk al maanden eerder een beweging was gevormd van mensen die zich uitspraken, elkaar steunden, een rapport met incidenten schreven, aandacht vroegen.
Maar die mensen kregen niks voor elkaar.
Wat een droevig debat! Of mag je dat wel zo noemen? Ten eerste omdat de VSP en het de incidenten niet besproken mochten worden — waarvoor bestaat het 3D debatcentrum dan in hemelsnaam ! En ten tweede vanwege het niveau. Simcha Zijlstra weet het rechtse draaiboek inmiddels moeiteloos in de praktijk te brengen: feitenvrije politiek. Een rapport “drek” noemen zonder het gelezen te hebben — en dat op een universiteit! Roep maar wat !
Ik citeer, uit het artikel: Zijlstra, ook van Joodse afkomst, noemde het recente rapport van de taskforce antisemitisme “drek”. Hij had het niet gelezen, zei hij, omdat hij inmiddels wel wist wat er in zulke rapporten steevast staat, over “antisemitische horden die smeken of de Palestijnen alsjeblieft ook mogen bestaan.”