Volgens JA21 kun je 1.000 euro per maand verdienen en GroenLinks deelde gratis condooms uit. Dit verkiezingsdebat voor ruim 150 mensen werd live gestreamd door Het Parool. Via drie stellingen hebben ze het over bestaanszekerheid, wonen en veiligheid.
SRVU-voorzitter Jelle Gnoth en Sahand Mozdbar, bestuurslid van de Amsterdamse studentenvereniging ASVA, trappen af met het onderwerp bestaanszekerheid. Ze delen voedselpakketten uit aan studenten die geen gezond eten kunnen betalen. Sheher Khan, lijsttrekker van Denk, had een simpele oplossing: verruim de stadspas voor studenten, want die is niet beschikbaar voor iemand met studiefinanciering.
Gratis lunch, gratis ov
D66-fractievoorzitter Rob Hofland wijst op het bestaan van de Individuele Bijzondere Bijstand. Het gros van de studenten heeft hier niet van gehoord en maakt er dus geen gebruik van, en dat is zonde, vindt Hofland. SP-lijsttrekker Angelo Delsen wil niet zozeer het inkomen verhogen, maar de kosten verlagen met gratis ov en gratis lunch.
‘Je kunt duizend euro verdienen met een bijbaan’
JA21-lijsttrekker Sytze Rijpkema heeft een andere insteek. Volgens hem is er helemaal geen probleem, als je gewoon duizend euro per maand gaat verdienen. Je krijgt al studiefinanciering, je kunt duizend euro verdienen met een bijbaan – dat is 68 uur werken per maand voor het minimumloon – en je kunt ook nog eens lenen, dus hoezo kom je niet rond? Tijdens het debat laat Rijpkema vallen dat zijn ouders een studentenwoning voor hem hadden gekocht. De gemiddelde Amsterdamse huurprijs is 947 euro.
Minder vrije markt
Daarna gaat het over wonen. De ideeën zijn uiteenlopend. Anke Bakker, lijsttrekker van Partij voor de Dieren, wil huisjesmelkers aanpakken. VVD-lijsttrekker Daan Wijnants wil sociale huurwoningen bijbouwen, en is niet tevreden met hoeveel de gemeente nu bouwt. “Weten jullie hoeveel woningen er in 2024 zijn bijgebouwd? Nul.” Volt-lijsttrekker Juliet Broersen wil het delen van woningen mogelijk maken, want dat wordt nu te moeilijk gemaakt door het stadsbestuur. GroenLinks-lijsttrekker Zita Pels heeft het niet alleen over een woningentekort, maar ook over uitbuiting door huisjesmelkers. Ze wil dat woningen worden gebouwd in samenwerking met woningcorporaties, in plaats van met de vrije markt.
‘Als je wilt weten hoe duur je woning had kunnen zijn, deel de prijs door drie’
Volgens Delsen van de SP maakt de markt woningen drie keer duurder dan de bouwkosten om winst te maken. “Als je wilt weten hoe duur je woning had kunnen zijn, deel de prijs door drie. Dat is hoeveel het heeft gekost om haar te bouwen.” De oplossing van Wijnants (VVD), een partner hebben zodat je makkelijker aan een woning kunt komen, staat Broersen (Volt) niet aan. De opmerking van Hugo de Jonge – “een rijke vriend, heb je daar al aan gedacht” – ligt nog vers in het geheugen.
Geen lokagenten maar meer kiosken
Ze ronden af met veiligheid, specifiek voor vrouwen op straat. En dan gaat het over politieagenten, kapotte lantaarnpalen, en vooral over mannen. Sara Homi, lid van de Jongeren Adviesraad Amsterdam vertelde dat ze niet alleen naar huis durft te gaan als er een lantaarnpaal stuk is. En dat gebeurt regelmatig. Hoe kan de stad hier meer rekening mee houden?
‘Het probleem ligt eerder bij de slecht opgevoede man’
Wijnants (VVD) richt zich op de agenten, niet om aanranding te voorkomen, maar om de pakkans te vergroten. Rijpkema (JA21) ziet hier een rol voor lokagenten. Lian Heinhuis, fractievoorzitter van de PvdA, zoekt het probleem eerder bij de slecht opgevoede man dan bij een kapotte lantaarnpaal. Dit onderscheid noemt Heinhuis het verschil tussen fysieke- en ervaren veiligheid. Beide soorten veiligheid vergen een eigen aanpak. Geen lokagenten maar meer kiosken, zodat er getuigen zijn, en investeren in jongerenwerk of voorlichting. Ook Bakker (PvdD) vindt meer agenten een slecht idee. “Dan verplaatst de onveiligheid zich naar een andere plek.” Bovendien associeert niet elke student de aanwezigheid van politie met meer veiligheid. Wat haar betreft is klimaatverandering nog steeds de grootste bedreiging – een onderwerp dat niet geagendeerd was, en door haar nu alsnog ter sprake komt. “Je kunt in het vormgeven van de stad beter rekening houden met vergroenen en het aantrekkelijker maken van de stad. Dat laatste is voor mij niet op elke straathoek een agent.”
Zwevende kiezer niet bereikt
Het is een breed en rustig debat, met ruimte voor nuance. Is het nuttig geweest? Bij de debatten tussen partijen die ver uit elkaar liggen, is dat een beetje de vraag, zegt Gnoth achteraf. “Als je twijfelt tussen twee partijen die dicht bij elkaar liggen, heb je meer aan een uitgebreide discussie tussen die twee partijen.” Een debat over de basispunten is vooral nuttig voor de zwevende kiezer die alle partijen wil leren kennen, maar dat is niet wie komt opdagen. “De politiek geëngageerde student met een reeds gevormde mening komt, de zwevende kiezer blijft weg.”
Broersen (Volt) merkte ook dat de verkiezingen nog niet werkelijk leven, maar probeerde optimistisch te blijven. “Wie weet zitten er allemaal studenten op een terras met een biertje de livestream te kijken.”