Aan de zuidzijde van de VU-campus prijkt sinds kort een gapend gat, waar in het recente verleden nog de CDE-vleugel van het W&N-gebouw verrees. Nu biedt de doorkijk op de Arent Janszoon Ernststraat vast een voorproefje voor het campusplein van 2028, want ook de rest van het W&N-gebouw wordt gesloopt.
Die sloop gebeurt zo circulair mogelijk, zegt programmamanager van het W&N-gebouw Frank Uijting. “We hebben een oogstpaspoort van het gebouw laten maken, zodat we precies weten welke materialen we eruit kunnen halen. We liggen nu op koers om 95 procent van al het herbruikbare materiaal uit het gebouw te recyclen.” Het gaat daarbij alleen om materialen die nog een tweede toepassing kunnen krijgen. Onbruikbare materialen zoals asbest – dat volgens Uijting zorgvuldig wordt afgevoerd – tellen niet mee bij dat percentage. Hoe veel procent van het totale gebouw een tweede leven krijgt, kan Uijting niet zeggen.
De sloop van de CDE-vleugel in volle gang.
De inspanningen van de VU voor de sloop werden eind vorig jaar beloond met de Zuidas Duurzaamheidsprijs in de categorie Circulariteit en Afval. De voorbeelden van hergebruik of recycling zijn legio. Zo worden houten balken opgeschoond en verwerkt tot nieuwe kozijnen, krijgen bakstenen een tweede leven en wordt nagenoeg 100 procent van al het staal in het gebouw gerecycled of opnieuw gebruikt.
Waar de jury van de Zuidasprijs de VU specifiek om roemt, is het hergebruik van licht-radioactief beton. Dat is afkomstig uit de bunker waar de cyclotrons huisden, apparaten die radioactieve stoffen produceren voor medische toepassingen in bijvoorbeeld kankeronderzoek. Het licht-radioactieve beton wordt verwerkt tot grondstof voor nieuw beton, dat in dijken en betonpalen van windmolens zal belanden. “Het is voor het eerst in Europa dat licht-radioactief beton hergebruikt wordt”, zegt Uijting.
Green Office
Eind 2024 hield Green Office, een groep studenten die zich richt op de duurzaamheid van de VU, een mega-opruiming met W&N-spullen. “Mensen waren bang dat de spullen gewoon weggegooid zouden worden”, zei toenmalig Green Office-manager Maria Stivala erover. Green Office gaf onder meer boeken, beeldjes, borden, toetsenborden en een Chinees kunstwerk weg.
De cyclotrons zelf hebben ook een nieuwe bestemming gevonden: een bedrijf in Roemenië gaat ze weer gebruiken voor medische toepassingen. Volgens Uijting hoeven mensen in en rondom de VU zich geen zorgen te maken over radioactiviteit. “De straling die bij de ontmanteling van het cyclotron extra vrijkwam in de hele omgeving is vergelijkbaar met een röntgenfoto bij de tandarts of een vliegreis naar Zuid-Portugal”, zegt Uijting.
Een bouwvakker sjouwt een metalen buis (Too van Velzen).
Kunst evolueert
Wat veel campusbezoekers niet weten, is dat de achterkant van het W&N-gebouw een gigantisch kunstwerk bevat. Het mozaïek – dat Johan Haanstra uit duizenden gekleurde emaillen stenen maakte – is zo’n drie meter hoog en bestrijkt elke gevel van de zuidzijde van het gebouw.
De VU kreeg toestemming van Haanstra’s familie om het kunstwerk te slopen, eind 2024 was er zelfs een afscheidsmoment voor het kunstwerk waar de familie bij was. Een deel van het kunstwerk krijgt een nieuwe bestemming. “We hebben kunstenaar Janno Hahn gevraagd om van de emaillen stenen iets nieuws te maken. Zijn werk krijgt de titel ‘Alles is tijdelijk’ en komt in de AB-vleugel te staan, het gedeelte van het W&N-gebouw dat verbouwd wordt.”
Picknicktafels en bijenhotels
Niet alleen het hout ín het W&N-gebouw wordt hergebruikt, ook het hout rondom het gebouw krijgt een nieuwe bestemming. Een deel van de gekapte bomen die het W&N-gebouw flankeerden, is terug te vinden op het campusplein. “Stichting Stadshout heeft van het gekapte hout picknickbanken en bijenhotels gemaakt. Die staan nu op de campus en zijn te herkennen aan een speciaal embleem dat erop staat”, zegt Uijting.
Een bijenhotel gemaakt van gekapte W&N-bomen (Chris Roos Hoefgeest).
Hulpdiensten
De lege delen van het gebouw die nog overeind staan vormen voor hulpdiensten een unieke gelegenheid om te trainen. “Zo oefent de brandweer in Amsterdam in het gebouw op reddingsoperaties, bijvoorbeeld met het Cobra-systeem dat door beton kan spuiten en met slijpmateriaal om gaten in muren te zagen”, zegt Uijting. “Ook gaat er een organisatie met hulphonden in het gebouw oefenen.”
De brandweer oefent in het W&N-gebouw (Too van Velzen).
Weggeefactie
Voor studenten die krap bij kas zitten en nog wat meubilair kunnen gebruiken is er goed nieuws. In februari geeft de VU namelijk gratis W&N-meubels weg. “Het is goed meubilair”, zegt Uijting. “Er zijn tafels, stoelen, ladeblokken, poefen en meer.” In totaal geeft de VU 140 meubels weg. En zo leeft het W&N-gebouw ook een beetje voort in de kamers van VU-studenten.