Twintig jaar geleden zat ik bij een gesprek over technologische innovatie als enige vrouw in een zaal met dertig mannen. In het topmanagement van het bedrijf waar ik werkte waren we met 3 vrouwen en 67 mannen. Dat beeld is gelukkig veranderd. De cijfers op universiteiten in Nederland laten ook vooruitgang zien: het aandeel vrouwelijke hoogleraren is gestegen van 23 procent in 2018 naar bijna 30 procent in 2024. In colleges van bestuur is inmiddels de helft vrouw. Het gaat mij niet snel genoeg, maar de richting is positief.
En toch wringt er iets. Rond Internationale Vrouwendag stonden we aan de VU stil bij Beyond gender inequalities. Een goed moment om te benoemen wat onder die cijfers schuilgaat. Want niet alles verandert mee. Nog steeds zijn er onverklaarbare salarisverschillen tussen mannen en vrouwen. Krijgen vrouwelijke ondernemers minder financiering. Zijn experts in de media opvallend vaak man. Vooruitgang in een aantal cijfers betekent niet automatisch vooruitgang in positie of waardering.
Ook binnen onze universiteit is gelijkwaardigheid geen vanzelfsprekendheid. In het Werkbelevingsonderzoek is geslacht, samen met afkomst, de meest genoemde grond van discriminatie. Onderzoek vorig jaar toonde aan dat er onverklaarbare salarisverschillen waren; daar hebben we actie op genomen. En hoewel de helft van de universitaire docenten vrouw is, geldt dat voor slechts 35 procent van de hoogleraren. Juist daarom werken we binnen de VU gericht aan meer gelijkwaardigheid, onder meer via ons Gender Equality Plan.
In gesprekken hoor ik regelmatig verhalen die me raken, die ook laten zien dat gelijkwaardigheid er nog niet is. Jonge vrouwelijke collega’s krijgen opmerkingen die hun mannelijke collega’s niet krijgen. Grenzen worden opgezocht, soms overschreden. Dan klinkt weleens: hoort dit er niet gewoon bij? Nee. Wat vaker voorkomt, is nog niet normaal.
Ik blijf van cijfers houden. Ze helpen ons om patronen zichtbaar te maken en verantwoordelijkheid te nemen. Maar echte vooruitgang begint waar we niet alleen meten, maar vooral ook verder onderzoeken, doorvragen, acties in gang zetten. Als we voorbij de cijfers durven te kijken.