“2026 is een cruciaal jaar”, zegt Nollen, “komend jaar moeten we zorgen dat we financieel gezond genoeg zijn om in de jaren daarna de dalende studentenaantallen en de dalende overheidsinkomsten te kunnen opvangen.”
Om in 2029 financieel gezond te zijn, moet de VU tot die tijd zo’n 60 miljoen bezuinigen. In 2026 wordt daarmee een begin gemaakt door zo’n 22 miljoen te bezuinigen. Daarvan komt bijna 12 miljoen voor rekening van de diensten en ruim 9 miljoen komt op het bord van de faculteiten.
De intentie is om deze bezuiniging zoveel mogelijk op te vangen met automatisering en verbetering van efficiency en wat betreft personele kosten met natuurlijk verloop. Toch verwachten Nollen en interim financieel directeur Laura Verra dat er ook zo’n vijftig tot zestig gedwongen ontslagen zullen vallen. Deels zijn die ontslagen al bekend: bij de dienst Communicatie en Marketing werd onlangs een reorganisatie afgekondigd waarbij de dienst met 8,5 voltijdsbanen wordt verkleind. Ook bij de dienst HRM is een reorganisatie geweest. Sinds afgelopen april doet de dienst geen recruitment meer, waarmee 2,8 voltijdsbanen werden ingeleverd.
“Dat is pijnlijk”, erkent Nollen, “maar we ontkomen er helaas niet aan. Deze bezuinigingen zijn niet meer op te vangen met de kaasschaaf. We worden gedwongen om keuzes te maken. Samen met de vakbonden hebben we een goed sociaal plan opgesteld om medewerkers goed te begeleiden en ondersteunen.”
Meer zelf doen
Het grootste deel van de bezuinigingen bij de diensten wordt opgevangen door het efficiënter maken van allerlei processen op de VU. “In digitalisering en de automatisering van administratieve taken valt nog best wat te winnen”, stelt Verra, “daarin loopt de VU een beetje achter op andere instellingen.”
Ook gaan werk- en onderwijsruimtes in de toekomst intensiever gebruikt worden, bijvoorbeeld door het delen van werkplekken waardoor ze een hogere bezettingsgraad zullen hebben. “De Filosofenhof en BelleVUe zijn twee gebouwen die op termijn worden gesloopt. We gaan daarvoor geen nieuwe gebouwen neerzetten, maar proberen dat met de bestaande capaciteit aan oppervlak op te vangen. Uitgangspunt is wel dat er voldoende plek voor iedereen blijft om naar de campus te komen. Efficiënter gebruik van onderwijs- en werkruimtes werkt op allerlei fronten door: minder stookkosten, minder schoonmaak, minder bewaking”, legt Nollen uit.
Ook het onderwijs moet efficiënter worden ingericht. Dure, arbeidsintensieve vormen van onderwijs, zoals veldwerk en practica zullen tegen het licht worden gehouden. Vakken en studieprogramma’s met kleine groepen studenten zullen waar dat kan worden samengevoegd. Aan de kwaliteit van de kerntaken – onderwijs, onderzoek en valorisatie – worden volgens Nollen geen concessies gedaan.
Bij de faculteiten vallen de grootste klappen bij de bètafaculteit. Die moet 9 miljoen bezuinigen op een budget van 82 miljoen. “Deels zijn de bèta’s al begonnen met deze bezuinigingen”, zegt Nollen. Een fusie met de bètafaculteit van de UvA om kosten te besparen, zit niet in de plannen. “Wel wordt gekeken of we maatregelen kunnen nemen voor dure, kleine opleidingen om onderwijs slimmer te organiseren en waar mogelijk minder kostbare alternatieven in te zetten.”
De nieuwe fusiefaculteit FSG, waarin Sociale Wetenschappen, Geesteswetenschappen en Theologie zijn samengevoegd, krijgt meer tijd om aan de begrotingsnorm te voldoen, omdat de samenwerkingsplannen en het fusieproces in eerste instantie extra geld kosten. Verra: “Het harmonisatieproces van FSG is nog in volle gang. Dat duurt gewoon even, dat is logisch.”
Meer inkomsten
Naast bezuinigen wil de VU haar inkomstenstroom vergroten door meer onderwijs te gaan geven aan professionals. Onder de noemer Leven Lang Ontwikkelen zijn verschillende faculteiten bezig om hun aanbod aan deze groep te vergroten. Rechten en economie doen dat deels al. Nollen: “We zijn natuurlijk niet de enige universiteit die in die vijver gaat vissen, dus we moeten gewoon zorgen dat we daar de beste worden.”
En dan zijn er nog de reguliere studenten. De verwachting is dat de instroom de komende jaren zal dalen, deels door demografische gegevens – er doen minder jongeren eindexamen VWO – deels door de politieke keuze om minder internationale studenten naar Nederland te trekken. De VU hoopt het tij enigszins te keren door haar opleidingen beter onder de aandacht te brengen van Nederlandse scholieren: betere voorlichting, meer scholenbezoeken en de regio’s waarin scholenbezoeken plaatsvinden uitbreiden. Ook komt de numerus fixus van computer science en biomedische wetenschappen te vervallen. Die werden eerder ingesteld om de grote groei in de instroom te beteugelen, maar dat is inmiddels niet meer nodig.
Als de VU zich aan de voorgenomen bezuinigingen voor 2026 houdt, valt de schade voor de jaren daarna uiteindelijk mee, verwacht Nollen. “Hoe eerder we beginnen, des te groter het opgetelde effect is van de bezuinigingen die we doorvoeren. Maar dat betekent helaas wel dat we het komende jaar stevig moeten bijsturen.”
Het Jaarplan 2026 komt begin 2026 online. Ad Valvas had inzage in een voorlopige versie.