In december 2023 bezochten toenmalig Vrije Schrijver Nina Polak en haar studenten je hier thuis aan de Brouwersgracht. Tegen haar zei je toen dat je je een gezegend mens voelt omdat je je voor je werk nergens hoeft te melden. Dit academisch jaar moet je dat wel doen bij de VU. Hoe vind je dat?
“Ik heb niet geaarzeld toen ik het verzoek kreeg want het Vrije Schrijverschap is tijdelijk vast, het is een contract voor een jaar. En ik heb zelf Nederlands gestudeerd aan de UvA, daar heb ik goede herinneringen aan. Maar ik was vrij jong toen ik daarmee begon, achttien om precies te zijn, en ik was voor mijn gevoel nog niet klaar op het universitaire vlak. En het is natuurlijk een prestigieus verzoek: ik ben me er zeer van bewust dat dit een vraag is die niet automatisch voorbijkomt. Ik vind het spannend ook; ben benieuwd wat er zoal gaat gebeuren, welke vakken ik erbij wil betrekken en wat studenten ook mij kunnen leren. Een aantal bijeenkomsten staat wel vast, zoals colleges en workshops creatief schrijven en de schrijvershuisbezoeken. Dat trekt me allemaal erg aan. Ik ben nog steeds blij dat ik een vrij leven heb en dat voelt ook niet geschonden door komend jaar. Ik heb er veel zin in.”
19de Vrije Schrijver
Heerma van Voss is de negentiende Vrije Schrijver aan de Vrije Universiteit. Zijn voorgangers zijn onder anderen Abdelkader Benali, Babs Gons, Arnon Grunberg, Maxim Februari, Niña Weijers en Annelies Verbeke. De aanstelling van een jaar wordt mede mogelijk gemaakt door de VU-vereniging. Hij gaat dit studiejaar onder meer colleges verzorgen en met studenten op huisbezoek bij vier collega-auteurs.
Praat je vaak over je schrijverschap?
“Niet zo. Schrijven is iets solitairs en dat vind ik heel fijn. Vervolgens breng je iets uit en als het goed is, wordt het her en der gerecenseerd en hoor je op die manier wat, een enkel radio-interview. Maar bijna nooit ga je er open in gesprek over, zoals bij het schrijvershuisbezoek. Soms heb ik een interview op een podium, maar dat is formeler en met oudere mensen dan op de universiteit. Toen Nina Polak en haar studenten destijds bij me weggingen, dacht ik: dit was echt heel inhoudelijk, heel levendig, heel leuk.”
Goed dat studenten dan zien dat je ook schrijver kunt worden, het kan gewoon!
“Ik herinner me een hoorcollege bij de UvA, een hoogleraar moderne letterkunde die vroeg: wie wil er allemaal schrijver worden? Heel veel handen gingen omhoog, uiteraard. En hij zei: Kijk naar links, kijk naar rechts, en je ziet alleen maar mensen die het niet gaan worden. Eén iemand van deze honderd, honderdvijftig mensen gaat het worden. Ik vind dat een rare aanpak en betwijfel ook of het statistisch klopt. En los daarvan: wat ontmoedigend. Ik weet nog wel dat ik dacht: hé, een universiteit en een studie zijn toch juist bedoeld om enthousiasme en nieuwsgierigheid aan te wakkeren? En om de mededeling te krijgen: iets kan, iets is bereikbaar. Daarom zijn die schrijversbezoeken ook zo leuk, want dan kom je letterlijk bij iemand thuis en dan zie je gewoon dat Thomése ook met dat koffiezetapparaat koffie maakt, dat Polak dezelfde zeep gebruikt als jij. Dat het, kortom, allemaal niet zo hoogdravend, of ver weg is of hoeft te zijn. Door zo’n opmerking van die hoogleraar gaven sommige studenten het al bij voorbaat op.”
Wat trekt jou zo in het schrijven?
“Het simpele feit dat álles kan in een verhaal, qua vorm, stof en taal. Binnen het academische domein moet je werken met goede bronnen en gevulde voetnoten om je werk te onderbouwen. Maar als je zelf schrijft, mag alles. Dat vind ik zo plezierig. Dat enthousiasme probeer ik straks bij studenten op te roepen. Ik wil de veelzijdigheid van schrijven laten zien. Schrijven is voor mij een manier om gevoelens en gedachten uit te drukken die je er op een andere manier niet uit krijgt.”