Sinds 2020 moeten terreinen van onderwijsinstellingen volledig rookvrij zijn en zijn instellingen verplicht om rokers actief aan te spreken. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert of universiteiten en scholen zich hieraan houden. Doen ze dit niet, dan riskeren ze een boete die kan oplopen tot 4500 euro.
In 2024 voerde de NVWA 89 inspecties uit bij scholen en universiteiten, waarbij inspecteurs 11 boetes en 15 officiële waarschuwingen uitdeelden. Hoe zat dit bij de VU? “Informatie over aantallen inspecties en de resultaten daarvan bij één specifieke instelling – zoals de VU – is geen openbare informatie”, zegt een NVWA-woordvoerder.
Officiële waarschuwingen
Navraag bij de Facilitaire Campus Organisatie (FCO) levert wel wat op: volgens medewerker Dewi Smeenk kreeg de VU in 2024 een officiële waarschuwing.
De VU ondernam na de eerste waarschuwing “verschillende initiatieven om bewustwording omtrent het rookverbod en de impact van peuken op het milieu te vergroten”, zegt Smeenk. “Denk aan duidelijke communicatie rondom het rookverbod, het aanbrengen van een visuele grens van waar het rookverbod geldt en een bewustwordingscampagne over de schadelijke invloed van rookafval voor het milieu.”
Nog geen speciale rookcoaches
Ondanks de maatregelen die de VU heeft ingevoerd, ontving ze dus een waarschuwing. Toch lijkt de VU de zaken iets beter op orde te hebben dan de UvA: die universiteit kreeg volgens Het Parool een boete van de NVWA, ondanks een jaarlijkse investering van 67.000 euro in rookcoaches.
De UvA heeft het met tientallen locaties verspreid over de stad lastiger qua handhaving dan de VU. Met een centrale campus heeft de VU nog geen speciale rookcoaches nodig en zij zet sinds de ingang van het rookverbod in 2020 fietscoaches, beveiligers en campushosts in om te handhaven.
Terug naar de waarschuwing van de NVWA, want waarom bleef het op de VU alleen bij een waarschuwing en kreeg de universiteit geen boete? Volgens Het Parool delen inspecteurs alleen boetes uit ‘als ze zien dat rokers een half uur of langer ongecorrigeerd blijven’. De NVWA nuanceert dit als volgt: ‘Om een boete op te kunnen leggen, moet de NVWA in een rapport van bevindingen onderbouwen waarom de overtreding aan de instelling verwijtbaar is. Bijvoorbeeld omdat een conciërge langs de roker loopt zonder die aan te spreken. Of als er langere tijd gerookt wordt en niemand de rokers aanspreekt. Het hangt dus af van de feiten en omstandigheden hoe kort of lang een inspectie duurt.’
Peukenzee
Boete of niet, feit blijft dat het de VU nog niet lukt om de campus rookvrij te houden. Wat doet FCO nog meer aan handhaving en preventie? “Elke maand komt de organisatie Peukenzee langs om met rokers in gesprek te gaan en peuken op te ruimen. Dit jaar zullen we ook met de Sustainability Office samenwerken op de Dag van de Duurzaamheid, dan staat er onder meer een peukenopruimactie gepland.” Daarnaast grijpt de VU de start van het studiejaar aan om extra te communiceren over het rookverbod. “De campushosts dragen jasjes met ‘Rookvrije Campus’, er staan beachvlaggen en klapborden met dezelfde tekst en we verspreiden flyers op de campus”, zegt Smeenk.
De VU doet naast genoemde maatregelen ook een beroep op de campusgebruikers: zij moeten rokers aanspreken op hun gedrag. Maar dat is niet zonder risico, bleek uit een eerder interview met Ad Valvas. ‘Rot op, bemoei je er niet mee’, krijgen sommigen naar hun hoofd geslingerd zodra ze een roker aanspreken.
Hoe vindt FCO dat we daarmee om moeten gaan? ‘Doorgaans zijn het de campushosts die rokers aanspreken, maar het gaat hier vooral om de vraag hoe we gezamenlijk kunnen zorgen dat onze campus rookvrij is en blijft. We dienen allemaal rekening te houden met mede-campusgebruikers en de richtlijnen op onze campus, met wederzijds respect’, luidt de enigszins stichtelijke reactie van FCO.
Hopelijk worden de bewakers ook hierop aangesproken, bij de helling richting het fietsenhok onder de hoofdingang van HG ligt er altijd een grote hoop peuken. Fijn dat de handhavers het zelf ook aan hun laars lappen.
Perhaps the VU could reduce the amount of discarded cigarette butts by installing bins around the no smoking perimeter where smokers are forced to congregate?