Ik ben geen pacifist omdat ik het recht erken om je te verzetten tegen een agressor. Ik vind het gerechtvaardigd om je te verdedigen tegen een Russische agressor, een Israëlische of Amerikaanse agressor of een onderdrukkend Iraans regime. Ons standpunt hierover is ineens actueel omdat de VU intensiever gaat samenwerken met het ministerie van Defensie en hiervoor al een Centrum Defensie en Weerbare Samenleving heeft opgericht.
Ik snap dat je je niet kunt verweren tegen zulke agressors als je niet zelf ook defensief geweld gebruikt. De eerste vraag is echter om te bepalen aan welke kant we willen staan. Die keuze is niet makkelijk omdat Nederland via de Navo verbonden is met een Amerikaanse agressor die oorlogsmisdaden pleegt, of via wapenhandel met een Israëlische agressor die genocide pleegt. Aangezien ons CvB samenwerking met zulke landen niet uitsluit, moeten we op z’n minst wantrouwend zijn. In een dialoogsessie over het nieuwe centrum was een van de belangrijke uitkomsten dan ook het ontbreken van duidelijke ethische kaders en ‘rode lijnen’.
Moeten we daarom niet in de naam al duidelijk maken waar we als VU voor staan? Ik stel voor: Onderzoekscentrum Defensie tegen Agressors. Het Oekraïense en Palestijnse volk hebben laten zien dat bij verzet tegen een agressor het niet gaat om het aanschaffen van een Patriot-raketsysteem van een miljard euro. Tijdens een oefening in Estland eind vorig jaar hakten tien Oekraïense dronepiloten in een halve dag een zwaarbewapend Navo-leger in de pan. Verzet tegen de agressor draait om volksverzet, solidariteit en innovatie door de underdog. Die kwaliteiten passen beter bij ons wetenschappers van de VU dan bij het ministerie van Defensie dat fantaseert over een groter leger en de jeugd opnieuw wil inzetten als pionnen op een schaakbord.
Denk aan de unieke positie van zo’n centrum! Onderzoek hoe de Oekraïense bevolking zich tegen de Russische agressie verzet. Of de Iraanse bevolking tegen het regime. Of wat de wereldwijde solidariteitsbeweging heeft opgeleverd in strijd tegen de Israëlische genocide. Welke lessen kunnen we daaruit leren? Daarmee zouden we het woord defensie echt een nieuwe inhoud geven.
Ook Israël heeft het recht zich te verdedigen tegen terreur.
Zaki Abu Mustafa, commandant van de Palestijnse Islamitische Jihad die beschuldigd wordt van de ontvoering van de 12-jarige Yagil Yaakov uit Nir Oz op 7 oktober, het verkrachten en doden van 2 minderjarige Israëlische meisjes en het doden van een Israëlische burger waarvan hij beide ogen had uitgestoken, is dit weekend gedood door het IDF.
Een hoogleraar die wel Israël als agressor noemt, maar geen woord rept over de terreur van Palestijnse kant, vertoont een eenzijdigheid die niet past op een universiteit.
Zo ver ik weet wordt Israël niet bezet door de Palestijnen maar andersom. Ieder mens heeft het recht zichzelf te verdedigen tegen geweld en ieder volk heeft het recht zichzelf te verdedigen tegen onderdrukking. Geen dingen door elkaar halen.
Ik ben wel een pacifist. Het is de keus die je maakt in je leven. Zo moeilijk is het niet. Zelfs niet als je je zelf links noemt. Sinds de lagere school nooit meer met iemand gevochten. Ik ben nu 64 jaar. En toch voerde ik in de jaren tachtig volop actie, zoals de verboden Shell blokkade in Amsterdam Noord (1987). De knuppel van de ME namen we op de koop toe. Ook weigerde ik in die dagen dienst, door een beroep te doen op de wet gewetensbezwaren militaire dienst. Zoals zovelen werd ik tewerkgesteld op de VU (lekker goedkoop en hoog opgeleid) Ik ben er gebleven en werk er nog. Wat mij stuit is dat het bestuur medeplichtig werd gehouden voor het geweld in de Gaza strook. Er waren er zelfs die de molestatie van een collegelid om die vermeende medeplichtigheid toejuichten. Die gedachtetrant is dezelfde als de van Simons: alle Nederlanders zijn schuldig aan slavernij. Dat gif van simplificatie sijpelt overal door. Joodse mensen die hier wonen en leven worden ook medeplichtig genoemd. Guilty by association, noem je dat. Weet je wie daar ook goed in zijn/ waren?
From my perspective, an important point has been raised in the column that deserves serious discussion: to what extent resilience and security depend on military capabilities and to what extent they depend on broader societal factors. Research from Ukraine and other conflict-affected societies consistently demonstrates that societal resilience is shaped by the interaction of many elements, including effective public institutions, civic engagement, international cooperation, innovation, economic capacity, diplomacy, trust etc.
At the same time, recent experience illustrates that these dimensions are complementary rather than mutually exclusive. Civilian resilience cannot replace the ability to protect civilians from immediate military threats, just as military capabilities alone cannot create a resilient society. Both are essential and should therefore be studied together.
As for me, this is precisely why interdisciplinary academic work in this field is so important. As I understand it, this broader perspective is also reflected in the work of the Centre for Defence and Resilient Society. Research that brings together perspectives on defence, social resilience, social cohesion and the protection of vulnerable groups can contribute to a more comprehensive and empirically grounded understanding of security. Such work should be guided by rigorous analysis, critical reflection on ethical questions and systematic evaluation of policy approaches based on empirical evidence rather than ideological assumptions.
As someone working closely with Ukrainian universities and researchers, I particularly welcome the suggestion to learn from societies that have experienced war firsthand. Ukraine is one example, although unfortunately there are other conflict-affected countries and regions around the world from which valuable lessons can also be drawn. In my experience, Ukrainian scholars, practitioners and civil society organisations have developed significant expertise in societal resilience, civilian preparedness, institutional adaptation, technological innovation and international cooperation under conditions of prolonged aggression.
I hope that engaging with these experiences through collaborative research would strengthen both academic knowledge and policy discussions in the Netherlands and across Europe.