Wat was ik blij dat ik als achttienjarige met de pil kon beginnen; een einde aan maandelijks buikpijn en bloedverlies. Ik deed niet aan stopweken. Het best bewaarde geheim over de pil is dat die helemaal niet nodig zijn. Voor Gen Z ligt dat anders. Onder jongere vrouwen daalde het pilgebruik tussen 2018 en 2023 van 76 naar 46 procent. Het is goed dat jongeren nadenken over medicatie die ze langdurig gebruiken, maar er is te veel misinformatie. Daardoor treedt het nocebo-effect op: door negatieve verwachtingen ervaar je ook daadwerkelijk bijwerkingen, zelfs als de pil geen negatief effect heeft.
Vier veelvoorkomende misvattingen wil ik rechtzetten:
1) Van de pil word je depressief
Onderzoek dat pilgebruikers vergelijkt met niet-gebruikers laat soms meer depressie zien onder pilgebruikers, vooral in de groep jonger dan twintig. De meeste meisjes en vrouwen beginnen met de pil wanneer ze seksueel actief worden. Dat kan leuk zijn, maar kan ook minder gelukkig verlopen. Hoe jonger de meisjes, hoe meer kans op narigheid. Als je pilgebruikers vergelijkt met niet-gebruikers, meet je ook het effect van (vroege) seksuele activiteit. Een beter beeld geven studies die vrouwen randomiseren (door toeval laten bepalen wie de anticonceptiepil krijgt en wie een placebopil). Zulke studies laten zien dat de pil geen depressie veroorzaakt. Juist voor vrouwen die gevoelig zijn voor hormoonschommelingen kan continu pilgebruik (dus zonder stopweek) de mentale stabiliteit vergroten.
2) Van de pil word je dik
Veel pilgebruikers melden gewichtstoename, maar dat betekent niet dat de pil ook de oorzaak is. Meisjes beginnen de pil meestal tussen 16 en 18. Dat is de leeftijd dat ze wat rondere vormen krijgen. Dat gebeurt met en zonder pil. De anticonceptiepil, in gewone dosering, is geen dikmaker. Wel kunnen sommige pillen zorgen dat je wat meer vocht vasthoudt, de ene pil doet dat sterker dan de andere.
3) Van de pil krijg je minder zin in seks
Waar beginnende relaties spetterende seks hebben, wordt dat geleidelijk minder naarmate de relatie vordert, met of zonder pil. De pil verlaagt het vrij testosteron, wat voor- en nadelen kan hebben. Er zijn vrouwen die meer zin in seks krijgen met de pil, anderen minder en de meerderheid merkt geen verschil.
4) Van de pil krijg je kanker
Eerdere studies lieten een hoger risico op borstkanker zien, maar een overzichtsstudie uit 2021 vindt geen verschil tussen ever-users en never-users. Pilgebruikers hebben juist een lager risico op eierstokkanker.
Heeft de pil dan alleen voordelen? Neen. Het verhoogt de bloedstolling en vergroot daarmee de kans op bloedpropjes die een vat verstoppen, met name in het eerste jaar. Ook kan de pil de bloeddruk, de bloedsuiker en het cholesterolgehalte verhogen, dus hou die in de gaten. Voor rokers en vrouwen met hoog risico op hart- en vaatziekten zijn dit belangrijke tegenargumenten. Je zou ook kunnen besluiten te stoppen met roken en wel met de pil te beginnen. De sigaret definitief uitdrukken levert een gigantisch gezondheidsvoordeel op.
Iris Sommer doceert schizofrenie aan de VU-geneeskundeopleiding en is hoogleraar psychiatrie, UMC Groningen.