Harry Kuitert (1924-2017) had geen angst voor de dood

NIEUWS

Campus  11 september 2017

Harry Kuitert (1924-2017) had geen angst voor de dood

reacties 4

Bang voor de dood was hij niet, theoloog Harry Kuitert, die vrijdag op 92-jarige leeftijd is overleden. “Het geeft me weemoedige gedachten, dat ik het allemaal moet achterlaten, maar dat moet ik al zolang”, zei hij vorig jaar in een interview met Advalvas.

“Het verlies is altijd voor de nabestaanden”, aldus Kuitert. “Zelf weet je er niks meer van. Dát is een grote troost. Je weet niets meer en je zult ook nooit meer iets weten. Heerlijk!”

Volgens Kuitert zijn mensen bang gemaakt voor de dood. “Dat neem ik de religies, met name de christelijke religie, kwalijk. Daardoor is de dood een soort mythologische figuur geworden met een zeis die je kop afhakt, terwijl het meer is als een plant die vergaat. Ik lees altijd uit het Oude Testament voor: ‘Gelijk het gras is ons kortstondig leven.’ De mens is als gras. Hij bloeit even, verdort en vergaat dan.”

Los zand

De bijbel is altijd een bron van inspiratie gebleven en de kerk heeft hij nooit verlaten, maar geloven in God deed hij niet meer. “Ik neem niemand zijn geloof af, maar wel de redeneringen erachter. Je kan gewoon nagaan dat het niet klopt en dat dat prachtige gebouw dat de kerk is, op los zand is gebouwd”, zei hij tegen Advalvas.

Kuitert werd 92 jaar geleden geboren in een gereformeerd nest in Drachten, ging na de Tweede Wereldoorlog, waarin hij in het verzet had gezeten, theologie studeren aan de VU. Hij werd predikant, hoogleraar aan de VU en een spraakmakende hervormer van de gereformeerde kerk. Uiteindelijk besloot hij dat ‘alle spreken over boven van beneden komt’, dat geloven mensenwerk is. Dat God bestaat, maar alleen in de gedachten van de mensen en niet daarbuiten. Dat Hij, kortom, een verzinsel is.

Onlangs verscheen een kloeke biografie van Kuitert, ‘Spreken over Boven’, van journalist Gert Peelen, die tijdens het schrijven overleed (de laatste twee hoofdstukken werden voltooid door journalist Petra Pronk). Geen detail in Kuiterts leven lijkt daarin te ontbreken, zelfs de verhuizingen worden erin beschreven. Maar het intrigerendst is de ontwikkeling van Kuitert van gelovige predikant naar niet-Godgelovige theoloog. Traumatische ervaringen als de oorlog en de watersnoodramp van 1953, waarin hij mensen met eigen ogen zag sterven, vormden de katalysator in dat proces.

Paar boeken geschreven

“Dat zijn ervaringen die het gebouwtje van het geloof voor het eerst aan het wankelen brachten”, zegt hij. “Het zet je aan het denken: waarom aan God vragen je uit de nood te helpen als God die nood zelf naar je heeft toegestuurd? Dat is toch vreemd?”

Dat het leven zinloos zou zijn omdat het toch ophoudt na de dood, bestreed hij fel. “Kijk om je heen, die boeken. Daar heb ik er een hoop van gelezen, ik heb ervan genoten. Ik heb er zelf ook een paar geschreven, dus wat dat betreft was het niet voor niks. Natuurlijk is het over honderd jaar allemaal vergeten. Maar je leeft ook niet voor de eeuwigheid. Je leeft in de tijd en dat houdt op een gegeven moment op.”

Lees het laatste interview met Kuitert hier.

Peter Breedveld
hits 2205

{ Lees de 4 reacties }

Aan een lang en welbesteed leven is nu een eind gekomen, Harry Kuitert heeft de moed gehad om zijn innerlijke belevingen los te koppelen van het Godsbesef van waaruit hij in zijn eerste jaren als theoloog moest putten doch in de loop der tijd dreef hij steeds verder van God af, de God van Abraham, Isaac en Jacob. Ik hoop dat ook voor deze uitermate intelligente theoloog die ook een beminnelijk mens was en een indrukwekkend schrijver toch een plek gevonden zal worden waar hij zijn vader, dochter en echtgenote weer zal ontmoeten.

Het ga u goed dominee Kuitert, een behouden vaart wens ik u toe.

Marjolijn van der Kroon

Harry Kuitert zou nog slechts een voetnoot zijn voor hedendaagse theologen. Dat geeft te denken. Laten zij, voor zover ze als predikant aan het werk gaan, hun toehoorders nog weer een generatie onwetend over wat we weten? Dat we leven op een miljarden jaren oude aarde, dat de mens gaandeweg geworden is en met de tijd woorden vond voor wat hij ervoer en een woord, namelijk God, voor het hoe dan ook onder mensen zijn van in liefde omzien naar en tot recht doen komen van de ander. En al die geloofsvoorstellingen die als standen van zaken worden doorgegeven, terwijl ze gemaakt zijn van verbeelding. Zoveel mensen in de knoop met beelden die ze voor waar moeten aannemen tegen wat ze met eigen ogen zien in. Een voetnoot? Het is waarachtig niet te hopen.

en God zag dat het goed was maar het was niet goed. al 600 miljoen jaren is onze planeet minstens 5 keer getroffen door gigantische rampen waarbij dieren en planten erbarmelijk omkwamen.

Lieve Harry Kuitert,
Dank voor de prachtige boeken die u schreef toen u nog jong was. Dank voor uw eerlijkheid. Dank U hartelijk dat u bewijst dat de Bijbel de waarheid spreekt. Mt. 11:25, Luc. 10: 21, Te zelfder tijd verblijde de Here Jezus zich door de Heilige Geest en zei: Ik dank U Vader Here van de Hemel en van de aarde, dat Gij deze dingen voor wijzen en verstandige verborgen hebt, doch aan kinderen geopenbaard. Gelooft als een kind en laat de Theo LOOG maar los. Luc de Vries, Maassluis.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties