Opinie

31 maart 2015

Verwondering weer centraal

Het college van bestuur moet democratisch worden gekozen, zodat er meer draagvlak komt voor hun beleid.

Rendementsdenken, zelfs de minister beweert tegenwoordig dat ze er genoeg van heeft, om vervolgens flink op de rendementstoeter te blazen met een pleidooi voor prestatieafspraken.

Bij de reorganisatie van Aardwetenschappen heb ik direct de gevolgen van het rendementsdenken gezien: namelijk dat het voortbestaan van een opleiding of onderzoekslijn voornamelijk afhangt van financiële argumenten.

Enkel de ‘vrije markt’ van studentenaantallen, diploma’s, studiepunten, promoties, publicaties, onderzoeksbeurzen en rankings bepaalt of een activiteit als waardevol wordt gezien en mag overleven. We zijn beland in een systeem waarin het meetbare domineert en intrinsieke waarde wordt gemarginaliseerd; waarin valorisatie de plek heeft ingenomen van verwondering.

Eenvormigheid

De drang naar een cijfermatige benadering van de universiteit is natuurlijk voor een groot deel afkomstig uit Den Haag, maar is ook duidelijk terug te vinden in de achtergrond van onze bestuurders.

In de raad van toezicht en het college van bestuur van de VU zitten gezamenlijk tien leden. Zeven van hen hebben een achtergrond of nevenfunctie bij grote banken, advocatenkantoren of de Big Four accountancy-firma’s. Geen van hen is afkomstig uit bijvoorbeeld de geesteswetenschappen of sociale wetenschappen.

Abraham Kuyper, grondlegger van de Vrije Universiteit, zei dat eenvormigheid de vloek is van het moderne leven. Helaas moeten we constateren dat de eenvormigheid binnen ons bestuur flink heeft toegeslagen.

Tegengeluid

Ik twijfel niet aan de technische competenties van deze mensen, maar wat legitimeert hun positie als universitair bestuurder? Het old boys network waardoor ze naar voren zijn geschoven? Hun vermogen om de universiteit aan het bedrijfsleven te koppelen? Of hun expertise op het gebied van grote vastgoedportefeuilles, human capital of corporate governance?

In deze tijd van vermarkting en economisering van de universiteit zijn we juist op zoek naar bestuurders die een tegengeluid laten horen. Een bestuur dat slechts verder gaat op de ingeslagen weg is zelden wenselijk, maar bij de huidige omstandigheden is het ronduit schadelijk.

'Desnoods naar de rechter'

De legitimiteit van deze bestuurders staat ook ter discussie door hun omgang met de medezeggenschap. Het blijkt keer op keer dat deze beperkte vorm van inspraak al te veel is voor het bestuur.

Bij recente reorganisaties werden adviezen van de medezeggenschap telkens in de wind geslagen. En bij de ophanden zijnde invoering van het nieuwe bestuursmodel, waarmee het CvB streeft naar een eenhoofdig faculteitsbestuur, lijkt dit niet anders te gaan. Collegevoorzitter Jaap Winter zei hierover: “Als de medezeggenschap niet instemt met ons voorstel, stappen we desnoods naar de rechter."

Nieuw beleid

Zijn deze mensen werkelijk degenen die het beste opkomen voor de belangen en behoeftes van de academische gemeenschap? Of is een andere bestuursvorm denkbaar?

Als een vanzelfsprekendheid vertrouwen we de toekomst van ons land toe aan democratische verkiezingen. Ik denk dat academici bij uitstek in staat zijn om hun eigen bestuur te kiezen en – wellicht nog belangrijker – te herroepen als het misgaat.

Is het niet, ook voor de huidige bestuursleden, juist wenselijk dat er meer draagvlak komt voor hun positie en hun beleid? Ligt er niet een enorme kans voor het bestuur om de kennis en wijsheid die besloten ligt in de academische gemeenschap juist actief in te zetten voor nieuw beleid?

Ik wil afsluiten door mij direct tot onze bestuurders te richten. Het gaat niet om u als persoon. Het gaat niet om twijfel aan uw competenties of intenties; u heeft ongetwijfeld het beste voor met de universiteit. Het gaat ook niet om ons, de actievoerders, met onze spandoeken, onze leuzen en onze polemiek.

Verwondering

Waar het om gaat is dat er dringend behoefte is aan een universiteit waar verwondering weer centraal staat en waar het ‘overbodige’ wordt gekoesterd in plaats van vervloekt. Een universiteit waar de financiering gestuurd wordt door beleid, in plaats van beleid dat gestuurd wordt door financiering. Professionele zelfstandigheid in plaats van argwanende bureaucratie. Zeggenschap in plaats van minimale medezeggenschap.

Waar het om gaat is een universiteit die echt weer van de academische gemeenschap is.

 

Rubio Vaughan, student aard- en levenswetenschappen

hits 5

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.