Stop met dat gevlieg

OPINIE

12 februari 2018

Stop met dat gevlieg

Kom niet aan onze vliegtuigen, durf vooral niet te tornen aan hypermobiliteit. Dat is namelijk taboe, stelt Sake Stoppels.

De discussies rond de luchthavens van Schiphol en Lelystad raken ook direct het functioneren van de universiteiten. Maar we voeren het gesprek daarover nog veel te weinig. Ik geef een voorbeeld van de naïviteit die we op dit punt kunnen aantreffen. We kregen het verzoek of we in ons college ruimte konden maken voor voorlichting over studeren in het buitenland. Dat kon uiteraard. De beide voorlichters hielden een praatje over alle mooie kanten van een verblijf in het buitenland. Zo vernamen de studenten onder andere dat ruim een kwart van de buitenlandgangers door die studieperiode een partner vindt. Ik verstoorde het internationaliseringsfeestje door een kritische vraag: hoe spoort dit beleid met de keuze voor duurzaamheid van de VU? “Het gaat om een eenmalig iets”, was de reactie. Dat was tamelijk naïef, want ook internationale stellen krijgen doorgaans kinderen en dus reizen opa’s en oma’s de hele wereld over. En niet alleen zij. We worden steeds meer mondiale burgers voor wie landsgrenzen helemaal niet meer tellen.

In mijn omgeving signaleer ik dat voortdurend. Een student loopt bijvoorbeeld stage in China en de ouders gaan voor een vakantie naar hem toe. Grootouders pakken het vliegtuig om op kraambezoek te gaan. Mijn eigen faculteit werkt hard aan internationalisering, mede omdat de Nederlandse markt voor studenten niet echt groeit. Je kunt dit soort initiatieven niet meer als ‘eenmalig’ beschouwen, want ze creëren een mindset waarin uiteindelijk geen geografische grens meer telt. De ene beweging roept de andere op. We zijn met z’n allen hypermobiel geworden, en niet alleen in onze (vlieg)vakanties.

Ik realiseer me heel goed dat ik een achterhoedegevecht voer, want de globalisering is het point-of-no-return al lang voorbij. Maar achterhoedegevechten hebben wel degelijk zin, al was het maar om te wijzen op de verstrekkende gevolgen van onze enorme mobiliteit. We denken dan primair aan het probleem van klimaatverandering, maar er zijn ook sociale consequenties. Natuurlijk kunnen ouders skypen met hun kinderen en kleinkinderen, maar er gaat uiteindelijk toch niets boven face-to-face-contacten. En wat als we oud en krakkemikkig worden? Geografische nabijheid is dan een zegen.

Dit is een vraagstuk met een hoog taboegehalte. Het is fantastisch om ons te kunnen onderdompelen in andere culturen, met soms als bonus zelfs een nieuwe liefde. Maar er is echt een ecologische en sociale keerzijde. Vorig jaar heb ik me afgemeld voor een internationale conferentie in de VS vanwege mijn ecologische voetafdruk. Meerdere collega’s meldden zich ook af, wegens zieke familieleden of persoonlijke omstandigheden. Zij kregen meelevende, begripvolle mails, maar niemand reageerde op het motief voor mijn afmelding. Ligt dat te gevoelig en voelen we te veel nattigheid?

Al met al wordt het tijd om dit taboe te doorbreken. En wat let de VU om hier het academische voortouw te nemen? Duurzaamheid staat immers hoog in haar vaandel.

De auteur is universitair docent aan de faculteit Godgeleerdheid

Sake Stoppels
hits 1111

{ Lees de 1 reactie }

Wat een heerlijke analyse van het vliegprobleem en ik zie het precies zo. Hulde dat je je (met reden) afmeldde voor dat congres.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.