Popup-Niks-missen-2.png

OPINIE

27 september 2016

Praten verbetert de medische zorg

Wanneer arts en verpleegkundigen elkaar begrijpen, verbetert de medische zorg, vindt VUmc-hoogleraar Guy Widdershoven.

Ethiek is van oudsher van belang in de medische wereld. De patiënt vertrouwt zich toe aan de arts en moet erop kunnen vertrouwen dat de arts handelt in zijn belang en geen dingen doet die dat belang kunnen schaden. Dat betekent bij voorbeeld dat de arts de plicht heeft tot geheimhouding van de informatie die hij van de patiënt krijgt. Die plicht wordt al vermeld in de eerste medische beroepscode: de eed van Hippocrates. Vandaag de dag is hij vastgelegd in de Wet op de Geneeskundige Behandel Overeenkomst. Studenten geneeskunde leren in hun eerste weken het belang van het beroepsgeheim. De nieuwe lichting krijgt hierover rond deze tijd een college en een practicum.

De wet- en regelgeving biedt artsen en andere zorgverleners een kader voor hun handelen. Maar dat wil niet zeggen dat er geen morele vragen kunnen ontstaan. Soms is het voor de arts - of de verpleging - de vraag of doorbehandelen nog zin heeft. In zo’n situatie spreken we van een dilemma: er moet gekozen worden tussen twee alternatieven, die elk tot morele schade leiden. Als er wordt doorbehandeld, kan dat betekenen dat de patiënt wordt belast zonder dat daar veel winst tegenover staat. Als de behandeling wordt gestopt, kan de patiënt de moed verliezen. Dan is het van belang dat zorgverleners onderling bespreken hoe zij tegen de situatie aankijken en wat voor hun van belang is. In een moreel beraad worden alle perspectieven met elkaar vergeleken.  Wat staat er op het spel voor de arts? Wat vinden verpleegkundigen juist om te doen, en waarom? In het moreel beraad wordt altijd ook het perspectief van de patiënt onderzocht. Wat is voor hem of haar van belang in de keuze tussen de twee alternatieven in het dilemma?

Nog even terug naar het beroepsgeheim. Ook dat kan morele dilemma’s opleveren. Wat te doen als een patiënt vraagt om euthanasie en niet wil dat zijn familie hiervan op de hoogte wordt gesteld? Wat betekent dat voor de arts, maar ook voor de verpleging? Hoe moeten zij reageren wanneer de familie na het overlijden met vragen komt? Een gesprek tussen de arts en de verpleegkundigen in een moreel beraad kan de betrokkenen een beter zicht bieden op de situatie en op de verschillende overwegingen, die van de patiënt, de familie, de arts en de verpleegkundigen. Dat kan de arts helpen in het besluit om hetzij aan het verzoek van de patiënt gehoor te geven, hetzij de patiënt te zeggen onder die voorwaarde euthanasie niet te zullen uitvoeren. En het kan de verpleegkundigen helpen om het besluit van de arts te begrijpen en in dat kader goede zorg te geven aan de patiënt en de familie.

Zonder overleg is de kans groot dat verschillende betrokkenen hun eigen visie als vanzelfsprekend juist beschouwen en daardoor niet begrijpen dat anderen er anders over denken. Moreel beraad leidt tot zicht op andere perspectieven en tot betere beslissingen. Dat beraad vindt al plaats op veel afdelingen van VUmc en elders in het land, maar het kan altijd meer! 

Guy Widdershoven, VUmc-hoogleraar medische filosofie en ethiek

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.