Ontslag nemen helpt niet

OPINIE

14 maart 2018

Ontslag nemen helpt niet

Als u de werkdruk niet aankunt, neem geen ontslag. Ga samen de strijd aan, stelt Marijtje Jongsma.

Voor twee wetenschappers waren onlangs de zorgwekkend hoge werkdruk, het beknotten van academische vrijheid en vele andere misstanden aan de universiteiten aanleiding om ontslag te nemen. De misstanden werden vervolgens breed herkend en in diverse analyses onderschreven.

Is dit nieuws? Nee, eerdere rapporten, studies en enquêtes laten al jaren hetzelfde beeld zien. Sterker nog, de situatie lijkt ieder jaar weer een beetje slechter te worden. Dat er kennelijk nog steeds behoefte bestaat aan nóg meer analyses en een inventarisatie van alle problemen en misstanden is symptomatisch voor het feit dat er nog steeds geen goede en structurele oplossingen worden geboden.

Eigenlijk is er maar één echte oplossing, een forse extra investering in het wetenschappelijk onderzoek en onderwijs. En zelfs daar is consensus over: VSNU roept het, NWO roept het, en ook Nobelprijswinnaar Feringa liet dit in heldere taal weten. Mijn pessimistische inschatting is dat dat niet gaat gebeuren. Als tegenhanger van de stapels analyses en overeenstemming dat het zo écht niet langer kan, verschijnen er regelmatig studies die laten zien dat het Nederlandse onderzoek tot de top behoort, dat de Nederlandse universiteiten het efficiëntst zijn en dat ons wetenschappelijk onderwijs van uitstekende kwaliteit is.

Voor de minister en de politiek is het koren op de molen. Die gaan echt niet rechtop zitten en budgetten verhogen als ze voor een dubbeltje op de eerste rang kunnen zitten.

Door daarnaast de universiteiten onderling te laten concurreren om een percentage van hun budget op basis van hun ‘marktaandeel’ studenten, nemen onze taken elk jaar een beetje toe, zonder dat er extra personeel wordt aangesteld en zonder dat er elders taken vanaf gaan. Dit is het gekookte kikkersyndroom: als je een pan koud water langzaam genoeg verhit, springt de kikker er niet uit. Zo is in de wetenschap een ware race to the bottom ingezet, waarvan het einde nog niet in zicht is. In vergelijking met het jaar 2000 leiden we met iets minder medewerkers vijftig procent meer studenten op, produceren we dertig procent meer wetenschappelijke publicaties en dat in een omgeving met minder (onmisbaar) ondersteunend personeel, steeds meer monitoring (prestatieafspraken!) en steeds meer wantrouwen.

Academici en studenten beseffen inmiddels dat de beloofde extra middelen uit het leenstelsel ook niet leiden tot een ruimere financiering per student, en dat gaat naar verwachting ook niet meer gebeuren. Tel daarbij de recente ‘doelmatigheidskorting’ van 183 miljoen euro op, waaraan het ministerie van Onderwijs vasthoudt ondanks kritiek uit de Eerste Kamer. Daarnaast zijn de prestatieafspraken opnieuw een vorm van dwang van bovenaf om ‘meer voor minder’ te leveren. Naar Den Haag hoeven we dus niet te kijken voor een structurele oplossing voor de discrepantie tussen de absurd hoge aantallen studenten en verhoogde prestatieafspraken enerzijds, en de benauwde financiering anderzijds. Het keurslijf van protocollen en prestatieafspraken ondergraaft de wettelijk vastgelegde academische vrijheid verder en verder. Het mag duidelijk zijn: er moet hoognodig iets gebeuren. Een enkeling die ontslag neemt helpt ons niet, we moeten gezamenlijk de strijd aangaan.

De auteur is woordvoerder VAWO, vakbond voor de wetenschap 

Deze opinie is een ingekorte versie van het artikel 'Wetenschappers moeten niet opstappen, maar samen de strijd aangaan' dat eerder verscheen in dagblad Trouw.

Marijtje Jongsma
hits 13244

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.