Er staat geen B in WO

OPINIE

07 november 2017

Er staat geen B in WO

De studie psychologie gaat zich steeds meer naar de arbeidsmarkt plooien, ten koste van de wetenschap, betoogt Zoë van der Snoek.

Op het moment van schrijven zit ik in een werkgroep van het vak S&O Professional Skills. Een vak met alleen werkgroepen, dat gevormd is omdat er vanuit de arbeidsmarkt klachten kwamen dat afgestudeerde wo-studenten niet genoeg vaardigheden hadden die in het bedrijfsleven nodig zijn. Niet heel raar op zich, behalve dat de universiteit wetenschappers opleidt. Het valt mij op dat er steeds meer vakken komen waarin de nadruk ligt op de arbeidsmarkt. Wederom, klinkt logisch, maar dit is geen beroepsopleiding.  Er staat geen B in WO.

Vragen buiten hun lesvoorbereiding om zijn vaak te hoog gegrepen voor deze docentenHet 'nieuwe' curriculum psychologie heeft werkgroepen bij (bijna) elk vak. Deze werkgroepen zijn verplicht. Als je niet aan de aanwezigheidsplicht voldaan hebt, kun je het vak dus niet halen. Erg schools als je het mij vraagt, maar als deze werkgroepen meer inzicht en verdieping zouden geven in het vak, valt er natuurlijk wat voor te zeggen. Je voelt hem echter al aan komen: dat is niet zo.

Dan hebben we het nog niet gehad over de zogenaamde werkgroep-'docenten'. Dit zijn pas afgestudeerde psychologen die (gok ik) geen baan kunnen vinden of door willen stromen voor een PhD. De vakken die ze begeleiden passen vaak niet bij hun interesse/vakgebied.  Ze lezen zich dus van tevoren in en begeleiden die werkgroep. Vragen buiten hun lesvoorbereiding om zijn vaak te hoog gegrepen. Snap je iets niet, dan krijg je vaak een van deze antwoorden: lees het boek, vraag het de hoorcollegedocent, *vaag antwoord dat niet aansluit bij de stof*. Discussies die dieper ingaan op de stof of kritische vragen zijn taboe om twee redenen: 1. Er is een vast programma, dus er is geen tijd en 2. Er is domweg niet genoeg kennis. Wat juist zo belangrijk is, en eigenlijk de kern van de wetenschap, kritisch zijn. Theorieën niet zomaar aannemen voor waar. Twijfelen of het niet beter of anders kan. Het lijkt te verdwijnen.
Discussies die dieper ingaan op de stof of kritische vragen zijn taboe
Dus om even op een rijtje te zetten wat er gebeurt:
> er zijn werkgroepen met aanwezigheidsplicht
> er worden vakken gegeven met alleen maar werkgroepen
> er worden vakken gegeven met blik op de arbeidsmarkt
> de werkgroepen worden gegeven door 'docenten' die niet genoeg kennis hebben
> nieuwsgierigheid en kritisch denken wordt de kop ingedrukt

Behalve dat je je als student aan de universiteit hier niet voor hebt opgegeven, wordt de kern van een wetenschappelijke studie langzaam maar zeker afgebroken. Als we dan toch de arbeidsmarkt erbij pakken: wat ben je straks nog waard? Als het kritisch denken verloren gaat, ben je niet meer dan een hbo-er zonder stage of werkervaring.

Hier moet beter over worden nagedacht wat mij betreft. Want zelfs in de vier jaar dat ik studeer, heb ik gezien hoe de blik op de arbeidsmarkt het overneemt.

De auteur is vierdejaars psychologie

Zoë van der Snoek
hits 3182

{ Lees de 2 reacties }

Wat Zoë schrijft, klopt. Helaas beperkt zich dit niet tot de studie Psychologie. Ik signaal inderdaad ook dat sommige docenten systematisch bezig zijn studenten monddood te maken als het gaat om de 'Waarom' vraag. Twijfel is de eerste stap naar wijsheid zei Franse filosoof Rene Descartes in de 17de eeuw. Dus laten we twijfel stimuleren en in dialoog gaan om tot wetenschappelijke kennis te komen.

Ik ben het gedeeltelijk eens met Zoe. Echter wil ik als derdejaars psychologie student wel wat nuance aanbrengen in een in mijn ogen iets te eenzijdig betoog.

Wat betreft de opgesomde feiten is er inderdaad sprake van aanwezigheidsplicht, echter heb ik (nog) geen vakken meegemaakt met alleen werkgroepen. Er is altijd wel theoretisch kader dat wordt uitgelegd middels hoorcolleges door een docent die specialist is in het vakgebied.
De ondeskundigheid van veel werkgroep docenten is helaas meer regel dan uitzondering. Hoewel ik ook een aantal heb mogen meemaken die zich zeer gepassioneerd inlazen in de stof, ook buiten hun specialisme (was intelligentie niet de bewezen beste voorspeller van werkprestatie?). In mijn ogen speelden (didactische) vaardigheden en motivatie hierin een grote rol, waar beter op geselecteerd zou kunnen worden. Goede werkgroep docenten heb ik zien gaan omdat hun tijdelijke contract na 2 jaar niet verlengd kon worden. Dat is schadelijk voor de kwaliteit van je onderwijs.
Helaas is de geringe inzet in de voorbereiding van de werkgroepen door studenten ook vaak een gegeven. Hierdoor komt het doel van de werkgroep; integratie van de leerstof, wat ook weer stimuleert tot kritisch denken, vaak niet van de grond.

Waarom begrijpt de student de inzet van de werkgroep niet en selecteert de universiteit geen didactisch vaardige docenten voor de werkgroepen?

Ik kan slechts hypotheses aandragen om deze mismatch tussen vraag en aanbod uit te leggen.
Met stip bovenaan mijn lijstje van hypothesen staat de communicatie van verwachtingen. Is dit op orde? Universiteit: leg uit waarom je het aanbiedt. Student: vertel wat je nodig hebt.
We bieden wetenschappelijk onderwijs... zijn de aangeboden onderwijsmethoden bewezen effectief? Dat lijkt me een sterk punt om de jonge student mee te motiveren om hieraan inzet te leveren.
Ik zou als student liever participeren aan een vrijwillige werkgroep. Dan weet ik tenminste zeker dat de andere studenten in die groep ook voorbereid zijn om aan de slag te gaan met het onderwerp. De terugloop in aantallen vanwege het wegblijven van de minder gemotiveerde studenten (of studenten die liever zelfstandig studeren) maakt het wellicht haalbaar om hier een aantal FTE's op te begroten als vaste werkgroep docenten. Specialisten die getraind worden op hun didactische vaardigheden.

Mijn hypothese omtrent de blik op de arbeidsmarkt is dat het leveren van een baanperspectief in het onderwijs steeds belangrijker wordt. Als gevolg van de wijzigingen in het leenstelsel door overheidsbeleid lijkt juist de student gebaat bij deze aansluiting. De lening moet immers toch een keertje worden terugbetaald. De vraag is hier erg divers. Ik zou als aankomend klinisch psycholoog graag een postmaster instroom garantie krijgen. En zijn er voor de "echte" onderzoekers niet de onderzoeksmasters? Ook hier is een taak weggelegd voor communicatie in mijn ogen. Wat kan de universiteit bieden om tegemoet te komen aan de diversiteit van wensen? En kiest de student vanuit eigen verantwoordelijkheid bewust genoeg voor de richting die hem/haar past.

Dit lijken vraagstukken die een gemeenschappelijk doel dienen: het passend maken van onderwijs.
Deze nuancering draagt er hopelijk toe bij dat we elkaar als student en universiteit opzoeken om de dialoog aan te gaan. Een dialoog op basis van het vertrouwen in het behalen van dit gemeenschappelijke doel.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties