'De VU dacht dat ze Kourtit wel even kon wegschoffelen'

NIEUWS

Campus  11 mei 2016

'De VU dacht dat ze Kourtit wel even kon wegschoffelen'

reacties 7

Voor ruimtelijk econoom Peter Nijkamp is het duidelijk: de VU staat zwaar weer te wachten nu het Openbaar Ministerie de anonieme klager wil vervolgen die hem en zijn promovenda Karima Kourtit het leven drie jaar lang heeft zuur gemaakt.

“Smaad is een misdrijf en dus heeft de VU een misdrijf gefaciliteerd.” Nijkamp redeneert aldus: door af te wijken van de regels en een anonieme klacht tegen Kourtit in behandeling te nemen, heeft de VU bijgedragen aan het onverkwikkelijke mediacircus dat daaruit volgde en waarin de anonymus steeds uitgebreidere beschuldigingen uitte. “Als de VU zich netjes aan de regels had gehouden, was de boel niet zo erg geëscaleerd.”

Over die regels verschillen de opvattingen. Het integriteitsorgaan Lowi verweet de VU al in een vroeg stadium dat ze een anonieme klacht in behandeling had genomen, de VU wees toen op een advies van Lowi om anonieme klachten per definitie op hun validiteit en toetsbaarheid te beoordelen. Inmiddels heeft ze de regels ten aanzien van anonieme klagers verscherpt. Maar al in een notitie van de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen uit 2001 staat onder meer dat anonieme klachten niet in behandeling kunnen worden genomen.

Medelijden met de VU

Kourtit zelf verwijst steeds naar haar advocaat en naar Nijkamp als we haar benaderen. Ze gaf wel een groot interview aan de Volkskrant, waarin ze beschrijft hoe alles precies ging met het afgelasten van haar promotie en wat dat met haar heeft gedaan. Wie volgens haar de anonieme klager is, wil ze tegen Advalvas niet zeggen, Nijkamp wil dat ook niet. Wel blijkt dat de vermoedens van Advalvas en die van Kourtit en Nijkamp in dezelfde richting wijzen. Volgens Nijkamp is er sprake van een collectief van VU-medewerkers.

Het is wrang, beaamt hij, dat het huidige college van bestuur geen aandeel heeft gehad in de hele affaire. Rector Vinod Subramaniam suggereerde onlangs nog dat de VU een volgende keer anders om zou gaan met een dergelijke zaak. “De daders liggen op het kerkhof, als ik het zo mag zeggen”, aldus Nijkamp. “Ik heb bijna medelijden met de VU, want wat doe je als de politie straks een aantal medewerkers oppakt?”

Onder andere de Volkskrant en NRC Handelsblad hebben Nijkamp en Kourtit in het begin hard aangepakt. Toch laten ze zich door juist die kranten interviewen. “We hebben erover gepraat”, zegt Nijkamp. Hij zegt enig begrip te hebben voor de Volkskrant. Met een bepaalde journalist van NRC wil hij nooit meer praten. Met De Telegraaf praat hij uit principe niet. “Advalvas heeft ook wel eens dingen geschreven die ik minder vond.”

Doelt hij op de vraagtekens die Advalvas zette bij de promotie, cum laude, van Karima Kourtit in Polen, koud een jaar nadat ze aan de VU was gepromoveerd, en met Nijkamp als promotor, terwijl hij zich aan de VU juist had moeten terugtrekken als promotor?

Psychologisch niet verstandig

“Meer mensen hebben me gezegd dat het psychologisch niet verstandig was, maar ik heb niks met psychologie te maken, ik doe aan wetenschap. En die promotie in Polen was wetenschappelijk van hoge kwaliteit, getoetst door een commissie van wetenschappers, volgens de conforme reguliere procedure.”

“De VU is volhardend geweest in haar gelijkhebberij”, zegt Nijkamp. “En ze dacht dat ze Kourtit wel even kon wegschoffelen. Maar Kourtit heeft een ontzettend sterk rechtvaardvaardigheidsgevoel, en ze vecht als een leeuw.”

Eer en goede naam

"De rechter vond dat de VU op grond van de eigen regels op zich wel anonieme klachten in behandeling mocht nemen, maar de manier waarop ze dat heeft gedaan, was onrechtmatig", aldus Kourtits advocaat, Matthijs Kaaks. "De motieven hadden moeten worden onderzocht en de behandeling had vertrouwelijk moeten blijven, zonder daar mededelingen over te doen, zeker omdat de VU niet wist of de beschuldigingen juist waren. Dat heeft de VU nagelaten.”

De rechter stelt dan ook: ‘De VU heeft er actief aan bijgedragen dat, zelfs al voordat de onderzoeksresultaten bekend waren, de eer en goede naam van Kourtit werden aangetast’

De toenmalige rector, Frank van der Duyn Schouten, zei daarover dat hij niet inzag wat hij kon ondernemen. ‘Op de zeepkist gaan staan’ en scanderen dat verzoekster en haar promotor geen relatie hadden zou volgens hem ‘alleen maar contraproductief hebben uitgepakt.'

"Er moet natuurlijk ruimte zijn voor het aankaarten van misstanden aan de VU", beaamt Kaaks. "Daar is ook een klokkenluidersregeling voor die het mogelijk maakt om vertrouwelijk een integriteitsmelding te doen. De anonieme klager wilde daar echter geen gebruik van maken omdat hij zelfs anoniem wilde blijven voor een vertrouwenspersoon. Dan hadden bij de VU toch meteen alarmbellen moeten gaan rinkelen."

Overigens gingen indertijd bij de toenmalige decaan van Economie, Harmen Verbruggen, die bellen wel degelijk rinkelen. “Ik geloof dat er iemand bezig is ons zwart te maken en allerlei rottigheid rondstrooit. Ik vind dat heel kwalijk”, zei hij meteen al tegen Advalvas.

"De anonieme klager heeft zelf zijn beschuldigingen vervolgens actief verspreid en in de media gebracht, wat heeft geleid tot een publieke hetze", aldus Kaaks. "Zo heeft hij zich zonder meer blootgesteld aan een aanklacht wegens smaad en laster.” De VU heeft dat volgens Kaaks "misschien uit angst" mede mogelijk gemaakt.

Beschuldigingen steeds ernstiger

Ook het feit dat zijn beschuldigingen steeds ernstiger werden, wordt de klager zwaar aangerekend. Evenals het moment waarop deze werden ingediend, twee maal vlak voor de promotie van Kourtit. “De derde klacht sloeg werkelijk alles, daarin beschuldigde hij Kourtit en Nijkamp zelfs van datafraude.”

Maar zo angstvallig als hij zijn anonimiteit bewaarde, zo slordig ging hij te werk bij het mailen van zijn klachten, blijkt uit het vonnis van de rechter die opdracht gaf tot zijn vervolging. Zijn IP-adres blijkt herleidbaar tot de VU en zelfs tot het thuisadres van een VU-medewerker.

Of de strafvervolging van de klager of klagers gevolgen zal hebben voor de VU zelf, zoals Nijkamp stelt, weet Kaaks niet. “Dat wordt pas duidelijk als de persoon van de verdachte bekend is en hij of zij een verklaring aflegt.”

Peter Breedveld
BEELD: Emmanuel Huybrechts (Wikimedia Commons)
hits 2724

{ Lees de 7 reacties }

? dus het OM gaat serieus iemand voor laster vervolgen terwijl diegene de officiële klachten procedure via VU's Ombudsman Wetenschappelijke Integriteit bewandelde ?

Ik bedoel , zover ik me kan herinneren , heeft die anonymous zijn kritiek niet via belasterende publieke blogposten gespuit maar onderwierp hij/zij zich daarentegen ten eerste aan de discretie van de officiële kanalen ?

Dit is wat Kourtits advocaat zei: "De anonieme klager heeft zelf zijn beschuldigingen vervolgens actief verspreid en in de media gebracht, wat heeft geleid tot een publieke hetze. Zo heeft hij zich zonder meer blootgesteld aan een aanklacht wegens smaad en laster.”

Ik vind de aangifte natuurlijk diep treurig, maar verwacht dat het onderzoek van het OM relatief snel zal uitwijzen dat van strafbare feiten van mijn kant absoluut geen sprake is, en dat mijn intenties juist altijd zuiver zijn geweest. De correspondentie die ik heb gevoerd (die nog geheel intact is, en waar justitie naar ik aanneem inmiddels toegang toe heeft) zal laten zien dat ik lange tijd helemaal geen contact met de buitenwereld heb gezocht. Ten tijde van de 2e klacht heb ik wel enkele mails gewisseld met een journalist (die had alle FEWEB-medewerkers een mail gestuurd, waarin hij schreef dat hij belangrijke informatie had voor ‘Anonymous’), maar daarop heb ik aangegeven dat ik vanuit het oogpunt van goed werknemerschap vond dat ik de VU in de gelegenheid moest stellen om achter gesloten deuren tot een oplossing te komen. Wel heb ik in reactie op specifieke vragen geschreven dat mijn klacht niet ging over sexuele relaties van Nijkamp met promovendi, dat ik bovendien niet op de hoogte was van dergelijke geruchten, en dat deze aantijgingen erg onwaarschijnlijk achtte. Voor de tijd van de derde klacht heb ik dus daadwerkelijk alleen informatie gedeeld met enkele faculteitsleden en de VU-Integriteitscommissie.

Ondanks de mediastilte van mijn kant ontstond er echter al snel een enorme mediastorm, waarin de wildste geruchten de ronde deden, die ook buitengewoon kwetsend waren voor Kourtit en Nijkamp. Nijkamp zocht zelf ook veelvuldig contact met de media, en zette de persoon die de klachten bij de integriteitscommissie had ingediend vanaf het begin weg als een jaloerse racist met onzuivere motieven die bezig was met een heksenjacht. Doordat de daadwerkelijke inhoud van mijn klachten telkens geheim bleef, en doordat eigen onderzoek van de media alleen een aantal kleinigheden aan het licht bracht, kon Nijkamp relatief veel mensen ervan overtuigen dat ik een kwaadaardig persoon was. Ik trok mij dat persoonlijk aan, en voelde een toenemende behoefte om te laten zien dat mijn klachten juist altijd zeer inhoudelijk waren geweest, en dat van onzuivere motieven geen sprake was.

Tijdens mijn studie naar het werk van Nijkamp en coauteurs kwamen ondertussen steeds meer, en steeds schokkendere problemen aan het licht. Daaronder aanwijzingen dat mogelijk was gesjoemeld met analyses en onderzoeksresultaten (overigens ook een groot aantal andere punten, die tevens onderdeel waren van mijn derde klacht maar niet zijn onderzocht). Bij de derde klacht ben ik in mijn ogen buitengewoon zorgvuldig te werk gegaan. Niet alleen heb ik een rapport van bijna 80 pagina’s geschreven, dit rapport is bovendien voordat er iets over naar buiten is gebracht getoetst door een commissie van onafhankelijke experts. Deze deelden (vaak in niet mis te verstane bewoordingen) mijn kritiek op het werk. Wel stelden sommigen dat aanvullend onderzoek naar data en methodologie nodig was om vermoedens van datamanipulatie echt hard te kunnen maken, iets waar ik overigens ook in mijn derde klacht en in mijn eigen rapport altijd heel helder in ben geweest. Formele en informele contacten met anderen (waaronder faculteitsleden) wezen daarnaast uit dat mijn vermoeden dat er veel meer mis was met het werk van Kourtit en Nijkamp breder werd gedeeld, dat er achter de schermen hard was gewerkt aan het mogelijk maken van een breed onderzoek, maar dat dat niet was gelukt.

Gedurende bijna een half jaar zijn auteurs zeer ruim in de gelegenheid gesteld om op de beschuldiging die later onderwerp van mijn derde klacht zouden worden te reageren. Statisticus Richard Gill had zich bereid getoond om in overleg met de auteurs data en onderzoeksmethoden te onderzoeken, om te kijken of beschuldigingen klopten. Omdat de gevraagde data niet boven tafel kwam, en er ook geen inhoudelijke weerlegging van de beschuldigingen kwam, raakte ik er van overtuigd dat auteurs onderzoeksresultaten inderdaad bewust hadden gemanipuleerd. De onderzoekscommissie komt tot de conclusie dat weliswaar sprake is van een groot aantal fouten, maar stelt dat – mede in het licht van de zware eisen die aan bewijsvoering moeten worden gesteld – niet hard kan worden gemaakt dat deze het gevolg zijn van opzet. De conclusies van de commissie, en in het bijzonder de (zeer) beperkte scope die het onderzoek van de commissie heeft gehad, zijn overigens niet geheel onomstreden onder experts die zich inhoudelijk in de materie hebben verdiept. Gezien de gedetailleerde informatie van mijn kant daarover, moeten de auteurs op de hoogte zijn geweest van het feit dat hun werk grote fouten bevatte met niet zelden fundamentele consequenties voor uitkomsten, en dat mijn vermoeden van manipulatie in het licht van de aard en omvang van die fouten (op zijn minst) niet onredelijk was.

De diverse commissies hebben veel van mijn beschuldigingen bevestigd, en veel andere dingen überhaupt niet onderzocht. Soms kwamen commissies tot minder zware kwalificaties, maar lang niet altijd. De mediahetze die volgens Nijkamp ontstond was er al lang voordat ik mij op enige wijze publiek uitte. Ik zie bovendien niet in hoe het feit dat ik bij mijn derde klacht met de inhoud daarvan naar buiten ben gekomen daaraan heeft bijgedragen, aangezien de VU bij elke melding bij de integriteitscommissie een persbericht uitbrengt waarin globaal staat wat het onderwerp daarvan is. Dan had iedereen dus ook geweten dat een nieuw onderzoek was gestart naar o.a. mogelijke manipulatie van data en onderzoeksresultaten. Het enige verschil dat het uitbrengen van mijn rapport maakte was dat de feitelijke inhoud en onderbouwing van mijn klacht nu ook op tafel lag.

Laster en smaad houden in dat iemand opzettelijk beschuldigingen of geruchten verspreidt waarvan hij weet dat de inhoud onjuist is. Een dergelijke beschuldiging aan mijn adres is buiten alle proporties, en ik ben hierdoor diep geraakt.

Ik ben van mening dat de hele discussie rond Nijkamp cs een hoog gehalte heeft van 'Wie winden zaait zal stormen oogsten'. En er is een subtiel verschil met 'Hoge bomen vangen veel wind'.

De controverse is voor een goed deel het gevolg van een VU die juist niet transparant reageert op meldingen van wetenschappelijk wangedrag. In het moderne medialandschap raakt de discussie makkelijk oververhit, om uiteindelijk over te koken, waarna juist degene die tot het uiterste op het deksel van de doofpot bleef zitten, zijn of haar billen brandt en nog lange tijd op de blaren zal moeten zitten.

Als Nijkamp, zoals een goed onderzoeker betaamt, op verzoek zijn onderzoeksdata had overlegd, cf. de code wetenschapsbeoefening als vastgelegd door de VSNU, was een aanzienlijk deel van de discussie nooit gevoerd, en als Nijkamp en Kourtit niet tot vervelens toe de publiciteit waren blijven zoeken, was de zaak al lang gesloten geweest.

Peter Nijkamp stelt: "die promotie in Polen was wetenschappelijk van hoge kwaliteit". Hij noemt "getoetst door een commissie van wetenschappers" en "volgens de conforme reguliere procedure” als argumenten om deze stelling te onderbouwen.

Daar staat tegenover dat Karima Kourtit en Peter Nijkamp tot nu toe, in ieder geval voor zover mij bekend, geen inhoudelijk weerwoord hebben gegeven op de stevige inhoudelijke kritiek van NN en diverse anderen op hoofdstukken uit dit Poolse proefschrift. Zie bijvoorbeeld http://www.advalvas.vu.nl/nieuws/promotor-karima-kourtit-polen-was-peter... De stevige inhoudelijke kritiek van NN et al (zie ook het mooie overzicht van Harrie Verbon op https://www.ftm.nl/artikelen/professor-peter-nijkamp-mag-nog-wel-even-bl... ) is dus nog niet weersproken.

Voortdurend komt bij mij de vraag op waarom er maar steeds geen inhoudelijk debat op gang lijkt te komen over de door NN en vele anderen geconstateerde inhoudelijke tekortkomingen in veel van de publicaties van Karima Kourtit en Peter Nijkamp. Volgens mijn optiek is het geven van een stevig inhoudelijk weerwoord (dus een inhoudelijk debat en discussie) over de inhoudelijke krtiek verreweg de beste optie voor Peter Nijkamp en voor Karima Kourtit om voor eens en voor altijd de critici de mond te snoeren die maar blijven beweren dat er veel is aan te merken op de inhoud van veel van hun publicaties.

@Klaas van Dijk: dat wetenschappelijk debat komt maar niet op gang omdat de meeste betrokken er belang bij hebben dat de kwestie overwaait. De VU zit niet te wachten op meer negatieve publiciteit, Nijkamp en Kourtit hangen de vermoorde onschuld uit, en komen vooralsnog weg met de suggestie dat hun blazoen gezuiverd is, NN lijkt zich erbij te hebben neergelegd dat zijn rapport gereduceerd is tot een aantal kritische kanttekeningen, Richard Gill heeft zijn handen van de zaak afgetrokken, nu blijkt dat er geen sprake is van harde datafraude, en de vaderlandse pers is toch al niet geïnteresseerd in een debat over wetenschappelijke integriteit, zeker niet nu onze Douwe Bob het tot in de finale van het Songfestival geschopt heeft.

Ondertussen heeft ook Retraction Watch (RW) aandacht besteed aan deze nieuwe klachten. Zie http://retractionwatch.com/2016/05/20/dutch-university-ordered-to-pay-ec...

RW stelt: 'Karima Kourtit, a researcher at VU'. Deze informatie klopt volgens mij niet. In het oordeel van het College voor de Rechten van de Mens over de klacht van Karima Kourtit ('verzoekster') tegen de VU ('verweerder') staat:
"2.15. De arbeidsovereenkomst tussen verweerder en verzoekster eindigt van rechtswege op 1 maart 2014. 2.16. Tussen 1 maart 2014 en 25 juni 2014 werkt verzoekster bij verweerster op basis van een ‘gastvrijheidsverklaring’. 2.17 Verzoekster promoveert op 25 juni 2014." en
"3.42. Verweerster verklaart (....) Na maart 2014 is verzoekster niet meer in dienst; zij promoveert op 25 juni 2014. In de tussentijd werkte verzoekster op basis van een gastvrijheidsverklaring. Inderdaad heeft verzoekster vervolgens, na haar promotie, geen toegang meer tot een werkplek en andere voorzieningen van verweerster, maar dat komt doordat haar dienstverband afgelopen is."
Zie http://www.mensenrechten.nl/publicaties/oordelen/2015-87/detail

Verder staan er verschillende citaten / uitspraken van diverse personen in deze posting van RW. RW heeft zelfs gesproken met "A researcher in criminal law at the VU who asked not to be identified". Deze onderzoeker stelde:

"…if the prosecutor succeeds [in identifying the whistleblower], it is still for the Dutch court to decide whether the acts of anonymous produce the criminal act of defamation or slander. And if so, there is still a possibility that, given the importance of the case (and of recent other cases of university plagiarism), an acquittal follows because of the higher interests of public scientific integrity. Such an acquittal would be exceptional, but not impossible."

en "sometimes there are specific rules for whistleblowers in an organization, which provide the conditions of giving publicity to a controversial course of events. Whether such rules apply at the VU and whether anonymous acted in accordance with these rules, I don’t know. But these can also be relevant for a criminal case against anonymous."

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties