07 juli 2016

The President's Whisperers (2): de ‘nieuwelingen’

Trump de ‘self made man’ is verre van alleen. Uit zijn team kunnen we wellicht iets herleiden over zijn, naar eigen zeggen, radicaal nieuwe koers in het buitenlands beleid. In deze laatste blog voor het zomerreces nemen we daarom de mensen achter Trump onder de loep.

Om te beginnen zijn er de campagnefluisteraars. Trump zelf mag dan onervaren zijn en zich beroemen op zijn buitenstaanderschap, zijn campagnestrategen zijn dat verre van. De lange tijd invloedrijke, maar inmiddels naar de achtergrond geplaatste Roger Stone bijvoorbeeld, hielp begin jaren ‘70 al bij de herverkiezing van president Nixon temidden van de oplaaiende protesten tegen de Vietnamoorlog. Decennia later speelde hij een sleutelrol in de ‘rigged elections’  van Bush junior: hij orkestreerde de controversiële ingreep om de hertelling van de stemmen in Miami te stoppen. Dan heb je de inmiddels ontslagen Lewandowksy, die in 2015 campagnemanager werd en een omstreden rol speelde door zijn hardhandige tactieken zoals het verwijderen van kritische reporters en burgers bij Trump-rallies. Hij en de door hem aangestelde Ciepielowski waren beiden lange tijd actief bij Americans for Prosperity, een conservatieve belangengroep die vecht tegen overheidsinmenging en voor lagere belastingen, gesponsord door ultra-conservatieve grootindustrieel David Koch.

We hoeven niet te verwachten dat Trumps Amerika minder bereid zal zijn om met militair geweld in te grijpen ‘waar nodig’

Maar wie zijn Trumps fluisteraars als het gaat om zijn toekomstige beleid? “We have to look to new people”, benadrukte Trump in zijn veelbesproken buitenlandsbeleidspeech. Maar als we naar de netwerken van zakelijke en politieke connecties kijken van dit ‘nieuwe team’ rijst toch de vraag hoe nieuw de ideeën, denkbeelden en belangen van deze ‘nieuwe’ mensen zijn… Zo zien we – overigens net als bij de teams achter de voorgaande presidenten (Van Apeldoorn & De Graaff 2016) – dat veel van Trumps adviseurs topposities hebben of hadden in het Amerikaanse bedrijfsleven. Van zakenbank Merrill Lynch tot een keur aan high-techdefensiebedrijven. Ook een aantal bekende establishmentdenktanks komen terug, zoals de Council on Foreign Relations, het ‘hawkish-e’ Center for National Security, de (neo)conservatieve denktanks Heritage en Hudson en de Israëlische lobbygroep AIPAC.

Een kleine greep uit de carrières van de fluisteraars in het Trump Team laat in dat opzicht ook weinig ‘nieuws’ zien: Joseph Kellogg, een van Trumps defensiedeskundigen, heeft als gepensioneerd legerofficier niet alleen bij een handvol defensiebedrijven gewerkt, maar was ook Chief Operations Officer in de zogeheten Provisional Coalition Authority, lees: de bezettende macht in Irak nadat Saddam Hussein ten val was gebracht. Toen daar kritische vragen over kwamen, met name omdat Trump zich erop laat voorstaan tegenstander van de Irakoorlog te zijn, verkondigde zijn woordvoerder dat Trump nu juist van dat soort meningsverschillen houdt. Een andere fluisteraar op het gebied van buitenlandbeleid en defensie is Joseph Schmitz, die na zijn werk voor het Pentagon (waar hij aantrad onder Bush) moeiteloos overstak naar het adviseren van een heel legertje aan Private Military Companies (ruwe telling: 12 stuks!), waaronder het beruchte Blackwater, een boek schreef met de titel Sharia: The Threat to America, en als (mislukte) dealbroker fungeerde bij een geheime wapenlevering vanuit Oekraïne aan de Free Syria Army, gesteund door Saoedi Arabië. Voeg daaraan nog toe de voormalig Fox-commentator en Nationale Veiligheidsadviseur in de Mitt Romney-campagne, Whalid Phares, specialist in (counter)terrorisme vraagstukken en het Midden Oosten. Dan wordt duidelijk dat, hoewel Trumps “America First” buitenlandbeleid een terugtrekking uit de ideologisch geïnspireerde expansiedrift van Amerika voorstaat, we daarmee niet hoeven te verwachten dat Amerika aan bereidheid zal inboeten om met militair geweld in te grijpen ‘waar nodig’.

Een presidentschap van Trump is vooral een groot en risicovol sociaalwetenschappelijk experiment

Een relatieve nieuwkomer in het Trump-imperium is Kevin Cramer, een lobbyist voor de olie- en schaliegasindustrie die fel gekant is tegen regulering van die industrie. Hij is fervent klimaat-scepticus  en beweert dat de aarde afkoelt in plaats van opwarmt. Als energieadviseur lijken zijn standpunten inderdaad goed aan te sluiten bij de opvattingen van Trump zelf, die beweert dat ‘global warming’ verzonnen is door de Chinezen om het Amerikaanse bedrijfsleven te ondermijnen. Tel dat bij elkaar op en dan weten we ook zo ongeveer wat we kunnen verwachten op het gebied van klimaat- en energiebeleid mocht Trump de winnaar worden op 7 November.

Hoewel Trump duidelijk een nieuwe lichting fluisteraars om zich heen verzamelt die bewust niet uit het gekende buitenlandbeleidestablishment komen – iets waar hij zich op voorstaat – is het, met deze eerste indruk van hun achtergronden en netwerken, dus nog maar de vraag in hoeverre dit tot een drastische nieuwe richting zou leiden wat betreft het Amerikaanse buitenlands beleid. Dat het establishment zich zo bedreigd voelt door Trump, wellicht terecht, heeft waarschijnlijk meer te maken met zijn incompetentie, onvoorspelbaarheid en onconventionele stijl. Zoals Walt (2016) het treffend samenvat zou een presidentschap van Trump vooral een groot en risicovol sociaalwetenschappelijk experiment zijn.

Clinton leidt dan ook fors in de peilingen, krijgt steun van zowel prominente Republikeinen (zoals Henk Paulson, voormalig Goldman Sachs CEO en minister van financiën van George W. Bush, en Brent Scowcroft een belangrijke “fluisteraar” van o.a. Bush senior) als van meer radicale linkse stemmen binnen de Democratische partij (zoals de invloedrijke senator Elisabeth Warren). Inmiddels heeft zelfs haar grote revolutionaire uitdager Bernie Sanders indirect gezegd Clinton te zullen steunen om Trump te stoppen. Hoewel er nog veel kan gebeuren en de uitkomst nog zeer ongewis is, lijkt de kans op een eerste vrouwelijke president van Amerika dus te groeien. Daarbij is ze nu ook definitief verlost van de dreiging dat Mail-gate (de controverse rond het feit dat ze haar privéserver heeft gebruikt voor zakelijke e-mailcommunicatie) tot een vervolging zou leiden, bleek gisteren. Maar wat valt er van haar beleid te verwachten als we haar team van fluisteraars onder de loep nemen? Dat houd je van ons tegoed… Voor nu: een fijne zomer!

De auteurs doceren internationale betrekkingen bij de afdeling Bestuurskunde en Politicologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en zijn de auteurs van American Grand Strategy and Corporate Elite Networks: The Open Door since the End of the Cold War (Routledge, 2016).

hits 1

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.

Deze vraag is om te controleren dat u een mens bent, om geautomatiseerde invoer (spam) te voorkomen.