'Die boom heeft een naam'

30 januari 2018

'Die boom heeft een naam'

Een braakliggende es is geen boom. Dat wist u misschien al, maar voor mij was het iets nieuws, dat ik hoorde tijdens een interview met schrijver Tommy Wieringa. Hij bracht zijn jeugd door op de Antillen, en voelde zich naar eigen zeggen lang niet thuis in Nederland. Wat hem hielp was het uit zijn hoofd leren van de Nederlandse flora en fauna, uit de basisgids van Natuurmonumenten. Hij wilde “gewoon weten hoe die dingen heten”. In zijn romans gebruikt hij die kennis nu. Hij vindt het belangrijk om precies te zijn: “Daar staat een boom is niet genoeg, die boom heeft een naam.”

'Maar moet ik dan bij alles wat ik zeg nadenken?'

Ook in het gesprek over diversiteit in het hoger onderwijs is precies zijn belangrijk. Juist in een landschap waarin sommige woorden landmijnen blijken te zijn. Ook woorden die dat een poosje geleden nog niet waren. In tegenstelling tot bij flora en fauna is taal op dit vlak aan verandering onderhevig. Waar ik zelf een aantal jaar geleden nog weinig moeite had met het woord allochtoon, levert dat nu op z’n minst een opgetrokken wenkbrauw op. En in bepaalde contexten een totale blokkade naar mijn gesprekspartner. Maar het vermijden van deze termen is ook geen oplossing. Dit zorgt namelijk voor een verkramping van het gesprek. Of erger nog, het negeren van het onderwerp als geheel. Beter is om te onderzoeken waarom er bij bepaalde termen ongemak, terughoudendheid of een blokkade ontstaat. Om vervolgens uw woorden preciezer te kiezen.

Het is dus belangrijk om zelf precies te zijn, maar minstens even belangrijk om precisie te vragen. “Wie zijn de wij en zij in uw verhaal?” “Wie worden er precies bedoeld met die studenten?” “Hoe zien goede studenten eruit?” Dit kan een vermoeiende bezigheid zijn. “Maar moet ik dan bij alles wat ik zeg nadenken?” vroeg een docent laatst aan me in de koffiepauze. Ja, liever wel. Laten we samen streven naar precisie. Op die manier houden we namelijk het gesprek op gang. O, en een braakliggende es is een verhoogde akker. Een onbegroeide verhoogde akker, om precies te zijn.

hits 412

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties