Banjadag

24 juli 2018

Banjadag

Twee dagen meten zitten erop. Ik ben vooral bezig geweest met meten van dikte van de opdooilaag, in een stuk toendra dat overstroomd is geweest door de rivier. De permafrost lijkt daar dieper ontdooid te zijn, ook zijn er veel planten doodgegaan. Of dit blijvende veranderingen veroorzaakt, weten we niet. Het zou kunnen dat in zo’n stuk de bodem gaat dalen door ontdooien van grondijs en daardoor weer vaker overstroomd zal worden.

Sommige struiken hebben antivries in hun takkenMaar met al die zorgen vergeet ik te vertellen hoe fascinerend die wereld van permafrost en vegetatie is. Oppervlakkig gezien lijkt de toendra een egaal groene vlakte. Maar als je naar de plantengroei kijkt zie je veel variatie. De planten op zich zijn al wondertjes van aanpassing aan het extreme klimaat. Sommige struiken hebben antivries in hun takken, andere planten, zoals wollegras, kunnen dichte pollen vormen waarin de jonge scheuten voor de volgende zomer beschermd zijn tegen de vorst. Een ramp overigens om over te lopen, zo’n wollegraspollenvegetatie, dit is breek-je-benen-toendra.

Bloemen op de toendraBloemen zijn er veel, en ze zijn prachtig. Je hebt plekken vol met de witte pluizebolletjes van het wollegras, of hellingen die wit zijn van de klokjes van een Arctisch heideplantje, Cassiope. Ledum, een ander onooglijke heideplantje, geeft een frisse geur aan de toendra: de lavendel van het noorden. Korstmossen zijn er ook, in alle kleuren en vormen, zoals rendiermos. En dan de veenmossen. Veenmossen in alle kleuren van lichtgroen tot donkerrood.

Onze Zwitserse collega’s maken luchtfoto’s van de vegetatie met een drone. Die zijn fantastisch om te zien. De patronen die je ziet weerspiegelen de wisselwerking tussen ijs, plantendek en water. Waar de permafrost ontdooit, ontstaan gaten in de vegetatie, poelen, met veel dode dwergberken erin, die kunnen niet tegen zoveel water. Maar zo’n poel wordt ook weer snel gekoloniseerd door wollegras, gevolgd door veenmossen. En die veenmossen isoleren de bodem dan weer zodat het ontdooien stopt. We weten nog te weinig van zowel de kwetsbaarheid als de veerkracht van het ecosysteem. Maar dat je heel zuinig moet zijn op die veerkracht is wel duidelijk.

Zaterdag is banja-dag. De banja is de Russische variant van de sauna. Er wordt hout gehakt om de kachel in het badhuisje op te stoken. Weekend in de toendra!

hits 639

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties.