Schrap de termen allochtoon en autochtoon

OPINIE

18 maart 2013

Schrap de termen allochtoon en autochtoon

De Nederlandse overheid overweegt het begrippenduo autochtoon en allochtoon in overheidsteksten af te schaffen. Goed plan, vindt antropoloog Ton Salman.

Is er iets mis met de woorden allochtoon en autochtoon? Jazeker. Het zijn woorden die vaste karakter- of culturele kenmerken koppelen aan de plaats waar iemand of iemands voorouders ooit vandaan kwamen. Alsof we dan niet zo’n beetje allemáál allochtonen zijn, alsof plááts beslissend is voor iemands hele identiteit. Het zijn inmiddels stigmatiserende, akelige en selectief gehanteerde termen geworden. Wél betrekking hebbend op moslims, maar niet op Argentijnen. Sfeerbedervend nog voordat het eerste woord gesproken is, en knellende dwangbuizen voor alle soorten inwoners van ons land die ermee geconfronteerd worden.

De overheid moet politiek correct zijn

Mag en/of moet de overheid dit doen? Jazeker. De overheid doet dit soort dingen voortdurend: benoemen, onderscheiden en rubriceren. Zo kwamen we aan achternamen, kilo’s en meters, volksregisters, kadasters, stadsplanning en de sociale wetgeving. Daarbij is de Nederlandse overheid gehouden aan het principe van gelijkheid voor de wet. Stel je voor dat de Nederlandse overheid politiek incorrecte (discriminerende, stigmatiserende) taal zou hanteren! Zeer gegrond zoekt de overheid naar politiek correct taalgebruik – we verwachten niet anders en hebben daar als burgers recht op.

Invoering van de termen was óók een overheidsbesluit

Gaat het verschil maken? Ja en nee. Nee, omdat het ingeburgerd taalgebruik is. Het schrappen van de termen uit overheidsstukken zal op korte termijn geen verschil maken voor het gebruik van de termen (voor discriminatie en hardnekkige vooroordelen) en zal ook geen verschil maken voor de problemen en de irritaties tussen de enen en de anderen. Wat heeft het dan voor zin? De zin is dat overheidsterminologie op de lange duur wél verschil maakt. Dat blijkt uit het ‘succes’ van de termen autochtoon en allochtoon (invoering was óók een overheidsbesluit!) en het terechte teloorgaan van de termen gastarbeider, zigeuner, mongool en neger. Het blijkt ook uit onze zelfherkenning als echtgenoten, dragers van voor- en achternaam, (ver)huurders, ondernemers, consumenten, ambtenaren, werknemers en nog veel meer. Al die namen en labels zijn ooit geïnitieerd vanuit de overheid. Inhouden en termen die niet uit de leefwereld, maar uit de officiële en wettelijke jargonkoker komen. En die we hebben leren internaliseren en accepteren als belangrijk voor onze positie en erkenning in de samenleving.

Neutrale termen bestaan niet

Wat moet er in de plaats komen voor allochtoon en autochtoon? Geen idee. We weten wél al bij voorbaat dat geen enkele term adequaat of op de lange duur echt neutraal zal zijn, laat staan de problemen zal oplossen. Maar dat besef hoeft ons niet te ontmoedigen; het lijkt in ieder geval winst om af te kunnen komen van dat inmiddels niet meer doelmatige en contraproductieve begrippenduo.

Schrappen dus!

Ton Salman, universitair hoofddocent bij de afdeling Sociale en Culturele Antropologie
hits 5116

{ Lees de 2 reacties }

Het schrappen van de termen kunnen we dus zien als een 'investering' op de lange termijn.
En hey, wat aangeleerd kan worden, kan ook afgeleerd worden.
Of het dus effect zal hebben, ja zeker.

Het schrappen van de termen kunnen we dus zien als een 'investering' op de lange termijn.
En hey, wat aangeleerd kan worden, kan ook afgeleerd worden.
Of het dus effect zal hebben, ja zeker.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties