Mantelzorg moet vaker op de familieagenda

OPINIE

23 februari 2016

Mantelzorg moet vaker op de familieagenda

Wil je als familie een mantelzorgtraject goed doorstaan, dan moet je vooral veel overleggen met elkaar.

 

Onlangs kopte de Volkskrant: ‘Familierelaties zijn vaak te slecht voor mantelzorg.’ Het artikel vermeldde dat 40 procent van de relaties tussen ouders en kinderen niet harmonieus zijn en dat de helft van de kinderen een slecht contact heeft met zijn of haar broers en/of zussen. Het artikel verwijst naar een onderzoekspublicatie in Demos, het huisblad van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut. Dit terwijl een goed functionerend gezin van groot belang is om de vaak langdurige mantelzorg voor oude ouders te kunnen verlenen. Omdat de familiebanden in Nederland doorgaans als hecht en ondersteunend bekendstaan, pakte ik het Demos-artikel er maar eens bij. Dan blijkt dat de werkelijkheid wat genuanceerder ligt. De cijfers laten zien dat er in 82 procent van de ouder-kindrelaties sprake is van een (zeer) goede relatiekwaliteit en dat conflictueuze familierelaties veelal van tijdelijke aard zijn. Is de vrees voor ontbrekende mantelzorg dan onterecht?

Ook nu is nuance vereist: deels wel, deels niet. Deels wel omdat het gros van de families in Nederland in staat is om de zorg voor hulpbehoevende ouders wél goed met elkaar te regelen. Het overgrote deel van de mantelzorg aan ouderen wordt gegeven door kinderen van middelbare leeftijd die de taken delen met hun broers en zussen, en vaak nog met hulp van andere familieleden en buren erbij.

Uit eigen onderzoek naar zorgverlening door broers en zussen blijkt ook dat de onderlinge solidariteit hoog is en dat die samenhorigheid bijdraagt aan een lagere zorglast, waardoor de mantelzorg langer vol te houden is.

Maar de vrees is wel op z’n plaats omdat veel families min of meer overvallen worden door mantelzorgtaken. Gaandeweg het traject komen ze erachter dat broers en zussen wel heel verschillend denken over het delen van de zorgtaken en zich niet allemaal even betrokken tonen. Conflicten over taakverdeling en keuzes inzake de zorgverlening komen ook voor en kunnen mantelzorgende kinderen flink wat extra stress bezorgen.

Families die een mantelzorgtraject goed doorstaan en dus over voldoende veerkracht beschikken om deze hobbel te nemen, hebben een paar kenmerken: ze beleggen vaak een familieberaad over wat er te doen valt,  ze hebben een duidelijke taakverdeling, en ze communiceren vaak (ook digitaal) over de gang van zaken zodat iedereen altijd op de hoogte van alles is.

Daarbij heeft de ouder bij voorkeur in een eerder stadium duidelijk uiteengezet hoe zij/hij de zorgverlening voor zich ziet, welke wensen er zijn ten aanzien van medisch handelen en zorgarrangementen en wat de verwachtingen zijn jegens de kinderen. Veerkracht in families zit ’m dus vooral in de adequate voorbereiding, overleg en openheid, flexibiliteit en aanpassingsvermogen van alle gezinsleden. Nu we allemaal weten dat onze ouders weleens heel oud en zorgbehoevend zouden kunnen worden, raad ik aan om mantelzorg vaker op de familieagenda te zetten.

Ook, of nog beter juist, als de relaties tussen kinderen en ouders wat minder goed en harmonieus zijn.

 

Marjolein Broese van Groenou is hoogleraar informele zorg
hits 1411

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties