Het Engels snijdt ons af van de maatschappij

OPINIE

14 november 2014

Het Engels snijdt ons af van de maatschappij

Filosoof Jelle van Baardewijk wordt niet blij van al dat Engels aan de VU. ‘Het Nederlands moet ook een academische taal blijven.’

Er hangen nieuwe bordjes op de VU. Alles is nu in het Engels. In de vleugel van het college van bestuur is executive board te lezen. Dat is een ongelukkige vertaling. Executive board klinkt als hiërarchisch beleid, uitgevoerd door een chief executive officer die zich laat adviseren door KPMG. Ik kan een dergelijke marketingbenadering niet rijmen met de VU.

De vertalingen staan helaas niet op zichzelf. De VU stimuleert inmiddels het gebruik van (Neder-)Engels in de organisatie en het masteronderwijs. Nu lijkt vergaderen en besturen in het Engels mij een slecht idee omdat het de efficiency niet ten goede komt, maar soit. Met de ambitie hoofdzakelijk Engelstalig masteronderwijs aan te bieden, begeeft de VU zich echter op glad ijs. De VU is verplicht de uitdrukkingsvaardigheid van Nederlandstalige studenten in het Nederlands te bevorderen. Dat staat in de Wet op het Hoger Onderwijs.

Natuurlijk moet er ruimte zijn om in het Engels te spreken en schrijven. De universiteit heeft een schakelfunctie tussen Nederland en de rest van de wereld. En Engels is nu eenmaal de taal waarin zij deze functie vervult. Maar het Nederlands moet ook een academische taal blijven; men beseft onvoldoende dat te veel Engels ons afsnijdt van de maatschappij. Het Engels kan zelfs spanning geven tussen de toch al groeiende verschillen tussen hoog- en laagopgeleiden.

Taal is elementair voor kritisch denken. Zonder goede uitdrukkingsvaardigheid worden studeren en onderzoeken minder precies en diepgravend. In het Engels is het voor de meeste studenten nog moeilijker om de toch al lastige academische vaardigheden te cultiveren. Natuurlijk geldt dit ook voor empirische en kwantitatieve wetenschappen. Wat heeft bijvoorbeeld een bedrijfskundige aan big data als hij deze niet kan vertalen naar de leefwereld?

Dit geldt nog sterker voor geesteswetenschappen. Daar is het studieonderwerp dermate talig van aard dat een overschakeling van het onderwijs naar het Engels haar de nek omdraait. Dan kom je in de bizarre situatie terecht waarin vaderlandse geschiedenis niet meer in de moedertaal wordt onderwezen; of waar Nederlandse studenten Duitse filosofen in het Engels moeten lezen en bespreken. Op papier klinkt dat rationeel en kosmopolitisch. In de collegezaal betekent het echter dat men terugvalt op een vocabulaire van 1500 woorden globish waarin steeds weer die however klinkt. Zelfs bij de colleges waar het Engels wel goed is, worden vaak nuances gemist en zaken over het hoofd gezien.

De meeste studenten leven en werken in een Nederlandse context. Zij zijn erbij gebaat om verfijnd Nederlands te leren spreken aan de universiteit, juist in de master. Dat hoeft niet noodzakelijk direct, maar wel via een eloquent college over marketing, psychologie of filosofie. We zouden het ook als een intellectueel en cultureel doel kunnen zien dat Engelstalig onderzoek tijdens college naar onze situatie wordt ‘vertaald’. Het getuigt van weinig zelfvertrouwen dat wij onze taal zo gemakkelijk opgeven omdat een onderzoek in het Engels is gepubliceerd of omdat een deel van de toekomstige studenten wellicht uit het buitenland komt.

Laten we onze eigen taal koesteren in de collegezaal, juist nu zij verloren dreigt te gaan als onderzoekstaal.

 

Jelle van Baardewijk, docent-promovendus filosofie. Samen met Ad Verbrugge publiceerde hij onlangs de bundel Waartoe is de universiteit op aarde?
hits 13116

{ Lees de 2 reacties }

De werkelijkheid overtreft de fantasie voortdurend blijkt maar weer. Na het Engels op het bord nu ook de bordjes op de VU in het Engels. Het moet toch niet gekker worden. Als ouder probeer toch je kind af te houden te gaan studeren aan een universiteit waar de malligheid en de terreur van Engels onderwijs hoogtij viert.

Duidelijk betoog. Echter, ik denk dat er geen houden meer aan is. Bovendien, iemand die pleit voor behoud van Nederlands aan de universiteit zal al snel als 'verdacht', 'proletarisch', danwel 'pvv'er' gezien worden.

De student van tegenwoordig plakt nou eenmaal snel het etiket 'achterlijk' op alles wat niet hip, snel, 'urban', digitaal of randstedelijk is.

Verstokt aanhanger zijn van internationalisering, verstedelijking, vrijhandel en flexibilisering is nou eenmaal een belangrijke voorwaarde om voor vol te worden aangezien anno 2014.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties