Diversiteit gaat niet alleen om cultuur

OPINIE

07 november 2017

Diversiteit gaat niet alleen om cultuur

Bij de VU draait het vooral om de culturele/religieuze diversiteit. Daarmee beperkt de universiteit zich die zo graag divers wil zijn, vindt Jorn Dormans.

Diversiteit kun je betrekken op alles en iedereen. Denk bijvoorbeeld aan de verschillen in gender, etniciteit, klasse, cultuur, geloof, seksuele oriëntatie, leeftijd en ideologie. Maar de Vrije Universiteit schenkt voornamelijk aandacht aan culturele/religieuze diversiteit. Studenten met een migratieachtergrond staan hier in het middelpunt van de belangstelling. Sprekers op onderwijsdagen en diversiteitbijeenkomsten doen regelmatig uitspraken als: “Ik zie een enorme diversiteit in de zaal (of het gebrek daaraan).” Dit tot ergernis van studenten die aangeven dat zulke uitspraken diversiteit reduceren tot de oude tegenstelling autochtoon-allochtoon. Wat zichtbaar is aan diversiteit is enkel het topje van de ijsberg, want er is zoveel diversiteit binnen verschillende groepen. Wanneer studenten met een etnische Nederlandse achtergrond bijvoorbeeld redeneren dat zij ‘gewoon normaal’ zijn, doen zij zichzelf dus tekort. Studenten met een migratieachtergrond kunnen zich echter niet verschuilen achter dit soort privileges.

Voor het onderzoek van mijn masterthesis over diversiteit maakte ik kennis met studenten van Docs (Diversity, openness, culture and students), een commissie van studievereniging MFVU aan de medische faculteit. Docs-leden willen laten zien dat diversiteit een belangrijk vertrekpunt is voor ontmoeting. Esma El-Haddaoui, Rosa Moulud en Elias El Quarit voelen zich sterk verbonden met het thema diversiteit, maar waren desondanks in eerste instantie terughoudend om lid te worden van Docs. Hun dilemma? Ongevraagd zouden ze hierdoor in een hokje worden geplaatst.  

Docs-lid El-Haddaoui vertelt dat mensen haar constant proberen te definiëren, terwijl ze zelf helemaal niet de noodzaak voelt om haar identiteit op de voorgrond te plaatsen. Over diversiteit zegt ze: “Opeens staat overal een vergrootglas op, op alles wat je op dat moment doet als het gaat om diversiteit.” Met een focus op culturele diversiteit krijgt diversiteit voor studenten met een migratieachtergrond een dubbele lading. Moulud zegt: “Wanneer studenten met een migratieachtergrond betrokken zijn bij gesprekken of activiteiten over diversiteit kunnen anderen de veronderstelling hebben dat ze dat alleen doen om zichzelf vooruit te helpen.” El Quarit voegt eraan toe: “Stel, er is een discussie over moslims in het nieuws, dan zijn gelijk alle ogen gericht op de moslims in het college.” Aan de ene kant wil hij zich niet als spreekbuis laten gebruiken, maar tegelijkertijd voelt hij dat hij iets moet zeggen omdat andere mensen anders misschien slecht over hem zouden denken.

Alle drie werden ze toch lid van Docs, toen die zich meer ging inzetten voor allerlei aspecten van diversiteit. Moulud: “Ik wilde er deel van uitmaken om het beeld van Docs te veranderen, maar ook om het beeld van diversiteit te veranderen.” Niet alleen gericht op culturele diversiteit, maar op diversiteit in de allerbreedste zin. Zo doet Docs ook projecten met gehandicapte kinderen. Ook organiseerde ze afgelopen jaar een bijeenkomst voor studenten en tutoren om elkaar vanuit persoonlijke verhalen te vertellen over gevoelige onderwerpen.

Diversiteitsvraagstukken zijn niet eenduidig en studenten kunnen verstrikt raken in dilemma’s. In amper vier jaar toonde Docs aan dat diversiteit meer betekenis krijgt als het niet alleen vanuit beleid en organisatie, maar ook door de studenten zelf wordt gedragen. Studenten bewijzen hiermee een onmisbare schakel te zijn in diversiteitsontwikkeling van een universiteit.

De auteur is VU-alumnus sociale en culturele antropologie. Zijn masterthesis: Let’s Talk Diversity: Discourses and experiences of diversity in higher education. 

JORN DORMANS
hits 472

{ Lees de 1 reactie }

Ik ben het helemaal eens met Jorn Dormans dat diversiteit meer betekenis krijgt als het niet alleen vanuit beleid en organisatie, maar ook door de studenten zelf wordt gedragen. Het is niet voor niets dat we vanaf de start van ons diversiteitsprogramma en –beleid veel energie hebben gestoken in het betrekken van studenten bij onze activiteiten. Aanvankelijk via het studentenplatform dialoog@vu.nl, later bij de activiteiten van VU on Campus. Voor de VU is belangrijk dat er echte interactie is tussen de studenten met verschillende achtergronden en identiteiten (in de brede zin). Anders blijft ‘diversity’ steken in ‘proximity’. In 2007, daar kan ongeveer het begin van ons diversiteitsbeleid worden gedateerd, had de VU een inhaalslag te maken op het gebied van culturele en religieuze diversiteit. Dat was zo ongeveer een taboe-onderwerp geworden binnen de organisatie. Het idee dat je problemen creëert in plaats ze op te lossen als je diversiteitsbeleid introduceert. In die tijd hing ook nog het schrikbeeld van wat men noemde ‘de zwarte universiteit’ als een donkere schaduw over het thema.
Ook kan ik me helemaal vinden in de stelling van Jorn dat je diversiteit niet moet verengen tot cultuur en religie. We doen onze uiterste best om het thema breed te benaderen. Wellicht dat we daar ook nog een inhaalslag te maken hebben, vergelijkbaar met de inhaalslag die we in het verleden hadden te maken voor verwaarloosde aspecten van diversiteit. Zo ben ik enthousiast dat een aantal maanden geleden VU Pride, het nieuwe LGTB-platform van de VU, het licht zag. Ook de aandacht voor genderneutrale toiletten juich ik toe. En niet te vergeten de oprichting van het wo/men netwerk@VU, dat ernaar streeft de positie van vrouwen op de werkvloer te verbeteren.
Tenslotte: er zijn een paar zaken waar we echt onze ogen niet voor mogen sluiten, en waar we als universiteit naar mijn bescheiden mening een verantwoordelijkheid hebben. Zo is discriminatie op de arbeidsmarkt een harde realiteit. Onze studenten met een niet-westerse achtergrond, en dat is een aanzienlijk percentage, hebben volgens onderzoek het drie tot vijf keer zo moeilijk om na de afronding van hun opleiding een baan te vinden die aansluit op hun opleiding. In twee richtingen proberen we daar iets aan te doen, deels door innovatieve activiteiten op het gebied van mentoring, om studenten wat extra bagage mee te geven, deels door in nauwe samenwerking met werkgevers aandacht te hebben voor ‘inclusieve’ methodes van werving en selectie. De afgelopen jaren zijn op dat gebied al heel wat goede producten opgeleverd. En het werkgeversnetwerk waarmee we samenwerken blijft groeien.
Jorn heeft gelijk dat studenten een onmisbare schakel zijn in de diversiteitsontwikkeling van de universiteit. En inderdaad zijn we ons ervan bewust dat veel studenten niet op de hoogte zijn van wat we allemaal doen op dit gebied. Communicatie moet dus effectiever. En de contacten met studentnetwerken moeten worden geïntensiveerd. Daar ligt een belangrijke opgave voor de toekomst. Een eerste begin is gemaakt met een nieuwe website voor diversiteit: www.vu.nl/diversiteit

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties