De vervuiler betaalt? Niet in het strafrecht!

OPINIE

21 maart 2017

De vervuiler betaalt? Niet in het strafrecht!

Het wetsvoorstel voor de invoering van de eigen bijdrage voor veroordeelden aan de kosten van het strafproces en de slachtofferzorg, mag niet worden aangenomen, vindt Sonja Meijer.

Binnenkort stemt de Eerste Kamer over een wetsvoorstel voor de invoering van een eigen bijdrage voor veroordeelden aan de kosten van het strafproces en de slachtofferzorg. Volgens dit voorstel zouden plegers van strafbare feiten verplicht zijn tot het betalen van een deel van de kosten van de opsporing, vervolging en berechting van strafbare feiten en de slachtofferzorg. Het gaat dan bijvoorbeeld om kosten die gemaakt zijn door de politie, het Openbaar Ministerie, de rechter en de reclassering. De gedachte hierachter is dat de vervuiler betaalt: degene die de strafwet overtreedt, en een strafrechtelijke reactie uitlokt, is hiervoor verantwoordelijk. En hij/zij moet dus ook voor een deel van de kosten opdraaien.

De verwachting is dat deze maatregel zo’n 97.000 veroordeelden zal treffen. De hoogte van de bijdrage hangt af van welke soort rechter de veroordeling uitspreekt. Bij een veroordeling door een kantonrechter geldt een bijdrage van 375 euro, bij de politierechter 1075 euro (bijna de helft van het aantal zaken) en bij een meervoudige kamer 1975 euro. De bijdrage wordt gematigd tot 50 procent wanneer het een geldboete betreft die lager is dan de geldende bijdrage.

Onlangs bracht ik op uitnodiging van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie van de Eerste Kamer namens de Stichting Mens en Strafrecht een aantal bezwaren in tegen dit wetsvoorstel.

Ten eerste wordt het uitgangspunt van de vervuiler betaalt niet consistent doorgevoerd. De bijdrageplicht geldt bijvoorbeeld ook voor personen die verminderd toerekeningsvatbaar zijn. De rechter heeft over deze personen geoordeeld dat zij slechts deels verantwoordelijk zijn voor hun strafbare gedrag, maar zij zijn in dit voorstel volledig verantwoordelijk voor de gemaakte kosten.

In de tweede plaats staat dit voorstel haaks op de resocialisatie van de veroordeelde doordat de betrokkene met een schuld wordt opgezadeld. Finse criminologen toonden recentelijk aan dat er een verband is tussen het hebben van schulden en het plegen van strafbare feiten. De kans dat iemand crimineel gedrag vertoont, is ruim drie keer zo groot bij personen met schulden als bij personen zonder schulden. De kans is nog groter bij geweldsdelicten (4,3 keer zo groot) en vermogensdelicten (zoals diefstal: 8,6 keer zo groot). De relatie tussen schulden en crimineel gedrag kan men bovendien niet verklaren door de sociaal-economische status van de persoon, zoals werkloosheid, laag inkomen of laag opleidingsniveau.

Ten derde zou men de eigen bijdrageplicht niet als administratieve heffing, maar als een strafrechtelijke sanctie moeten aanmerken. De heffing is in individuele gevallen namelijk onmiskenbaar vergeldend.

De regeling heeft tot slot onvoldoende oog voor de realiteit en complexiteit van de alledaagse praktijk en leidt daardoor in de praktijk tot willekeur. Zaken worden soms om oneigenlijke redenen bij een meervoudige kamer aangebracht; afdoening door drie rechters levert meer op dan afdoening door een enkelvoudige (politie)rechter. Daarnaast gebeurt het regelmatig dat een verdachte voor twee of meer verschillende strafbare feiten twee dagvaardingen ontvangt. Dat zou betekenen dat de betrokkene tweemaal  een bijdrage moet betalen.  

Kortom, ik vind dat de Eerste Kamer tegen dit wetsvoorstel moet stemmen.

De auteur is universitair docent straf(proces)recht en lid Stichting Mens en Strafrecht.

Sonja Meijer
hits 1662

{ Lees de 2 reacties }

Tegenover de kosten die de overheid maakt staat dezelfde mate aan opbrengsten in bv veiligheid of vergelding. De politiek vermengt hier diverse belangen en verkrijgt een financieel voordeel bij het straffen. Het ministerie dat hier over gaat draait zelfs voor een substantieel deel op de opbrengsten van het straffen van burgers die verkeersregels overtreden, dan gaat het over bedragen die dat ministerie zelf mag vaststellen. Dan zou ik willen zeggen dat het hierboven beschreven voorstel draait om belangenverstrengeling die in combinatie met de scheve machtsverhouding tussen overheid en burger slecht kan uitpakken.

Nog even over bovenstaande: waarom denkt men zijn de bedragen voor verkeersovertredingen zo hoog? En waarom vindt handhaving daar plaats waar financiële ipv verkeerveiligheids winst te behalen is. Dan zou je zo kunnen zeggen dat de overheid automobilisten op de snelweg financieel aan het profileren is.

Wat doet de overheid dan met al dat geld? Nou, agenten betalen die de schijnbaar de hele dag aan het etnisch profileren zijn. Nu zitten de gevangenissen hier te lande vol met mensen met een kleurtje, logisch denkt men dan. Echter, de verre overgrote meerderheid van die mensen begaat in het geheel geen strafbare feiten. Hoeveel van de beperkte middelen van de politie worden dan ingezet om mensen staande te houden waar iedereen van te voren weet dat ze hoogst waarschijnlijkst helemaal niets gedaan hebben.

Zeg, ben ik nou de enige in het land die door heeft hoe een belachelijke verkwisting van middelen is? Werkelijk waar: Fred Teeven maakt meer kapot dan je lief is.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties