Bijzonder onderwijs belemmert integratie niet

OPINIE

05 december 2016

Bijzonder onderwijs belemmert integratie niet

Orthodoxe scholen kunnen leerlingen de burgerschapsvorming bieden die nodig is om volwaardig te participeren in de samenleving, vindt Gerdien Bertram-Troost. 

In de aanloop naar ‘honderd jaar vrijheid van onderwijs’ wordt er stevig gediscussieerd over de zin van bijzonder onderwijs. Een veelgehoord argument is dat bijzonder onderwijs integratie in de weg zou staan. Als we puur kijken naar cijfers kan dit argument geen stand houden. Verhoudingsgewijs zijn er evenveel allochtone leerlingen te vinden binnen het bijzonder onderwijs als binnen het openbaar onderwijs. Bovendien is het in landen waar vrijwel geen bijzonder (religieus) onderwijs wordt aangeboden zeker niet beter gesteld met de cohesie in de samenleving dan in ons land.

Toch zou het te gemakkelijk zijn om de discussie hiermee af te doen. Als we inhoudelijk eens verder kijken naar waar het debat over gaat, dan zien we dat er vooral discussie is over orthodoxe scholen (met name islamitische en christelijke). Orthodoxe scholen vormen leerlingen nadrukkelijk en (vrijwel) alleen in de eigen geloofstraditie en weigeren soms ook leerlingen met een andere geloofsachtergrond. De echte discussie richt zich dus in feite op een klein deel van het bijzonder onderwijs.

De heersende gedachte is dat orthodoxe scholen per definitie niet in staat zijn om leerlingen de burgerschapsvorming te bieden die nodig is om te participeren in de samenleving. Maar is dat ook echt zo? 

Nee, want gelovigen kunnen júíst door hun levensopvatting in te brengen een bijdrage leveren aan de inrichting van de publieke samenleving. Om dit op een goede manier te doen moet men over zogeheten dialogische competenties beschikken. Deze leer je via onderwijs en opvoeding.

Ten eerste is het belangrijk dat kinderen zich bewust worden van de eigen levensopvatting. Zij moeten leren wat deze betekent voor de inrichting van hun leven en hoe ze hier met anderen over in gesprek kunnen gaan. Ten tweede is het belangrijk dat kinderen de publieke moraal leren kennen en het belang hiervan leren inzien. Ten slotte is het belangrijk dat kinderen kunnen oefenen in het voeren van een kritische dialoog tussen verschillende levensopvattingen.

Als we dit betrekken op onderwijs, vallen er een paar zaken op. We mogen verwachten dat orthodoxe scholen met name sterk zijn in het aanleren van de bewustwording van de eigen levensopvatting. Het belang hiervan moet je niet onderschatten. Het biedt een soort van voorlopig pakket van waarden en normen als vertrekpunt van de levensreis van het opgroeiende kind.

Hoe het leren van ‘dialogische competenties’ er binnen bijvoorbeeld het reformatorisch onderwijs concreet uit kan zien, hangt onder meer af van de directe omgeving waarin de school zich bevindt. Diversiteit is in Kampen nu eenmaal iets anders dan in Rotterdam. Dat heeft wellicht ook zijn weerslag op houdingen van docenten, leerlingen en ouders ten opzichte van diversiteit.

Bewustwording daarvan is erg belangrijk. Die kan ook gaan over diversiteit bínnen de school, bijvoorbeeld als het gaat om visies op vrijetijdsbesteding (met name de zondagsinvulling), kledingvoorschriften, man-vrouwverhoudingen en de visie op schepping versus evolutie. Het blijkt een uitdaging om op een goede manier met deze diversiteit binnen de schoolmuren om te gaan. Wat dat betreft zijn orthodoxe scholen net zo goed als andere varianten van bijzonder onderwijs én openbaar onderwijs oefenplaatsen van levensbeschouwelijke diversiteit. 

Gerdien Bertram-Troost is universitair docent godsdienstpedagogiek aan de faculteiten Godgeleerdheid en Gedrags- en Bewegingswetenschappen.

Gerdien Bertram-Troost
hits 1166

{ Lees de 1 reactie }

Hoe kun je als kind een goede mening vormen (zover mogelijk voor een kind), om hierin een keuze te maken als je maar één geloof om je heen ziet? Het enige dat een kind op deze manier leert is de levensopvatting van de ouders.

"Het biedt een soort van voorlopig pakket van waarden en normen als vertrekpunt van de levensreis van het opgroeiende kind."

Een mooie zin. Maar een kind laten opgroeien met één kant van het verhaal is niet het recept voor een kritisch denkend mens.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties