Bijbel leent zich niet voor politiek beleid

OPINIE

08 november 2016

Bijbel leent zich niet voor politiek beleid

Veel Amerikaanse politici verwijzen graag naar de Bijbel, maar die is helemaal niet helder over hedendaagse problemen als abortus, vindt Bert Jan Lietaert Peerbolte.

Het is lastig de Bijbel als uitgangspunt te nemen voor politiek beleid, want veel moderne problemen komen in de Bijbel niet voor. Bovendien zijn de Bijbelboeken geschreven door auteurs met een premodern wereldbeeld, dat in wetenschappelijke zin op tal van fronten achterhaald is. Hoe komt het dan toch dat met name Amerikaanse politici zo tuk zijn op Bijbelse uitdrukkingen in hun taalgebruik?

Een groep Bijbelwetenschappers (twaalf Amerikanen, een Canadees en ik) analyseert het gebruik van de Bijbel door politici in: The Bible in Political Debate. What Does It Really Say? Die bundel is geschreven voor een breed publiek van politiek en religieus geïnteresseerden, allereerst in de Verenigde Staten.

Dit project is valorisatie in optima forma: Bijbelwetenschappers die schrijven over family values, immigratie, het broeikaseffect, werkethiek en economie, creationisme versus evolutie, slavernij, kolonialisatie, vrouwenrechten en abortus. Om maar een aantal onderwerpen te noemen. Bij de meeste van deze thema’s wordt de Bijbel aan beide kanten van het politieke spectrum gebruikt, dikwijls om tegengestelde opvattingen te onderbouwen.

Hoe zit het met abortus, mijn onderwerp? De Bijbel blijkt zich minder helder uit te spreken dan sommige mensen veronderstellen. Uitgangspunt is de heiligheid van het leven. Alleen is niet eenduidig wanneer dat leven begint. Sommige passages beschrijven hoe God bepaalde individuen reeds in de moederschoot als profeten klaarstoomt (bijvoorbeeld in Jesaja en Jeremia). Andere teksten lijken te impliceren dat het mensenleven pas echt begint wanneer een pasgeborene een maand oud is. Abortus wordt niet expliciet gethematiseerd, al is de opvatting dat abortus en infanticide verboden moeten zijn zo oud als het christendom.

Frappant is het om te zien hoezeer politici in de VS hun best doen om in hun taalgebruik Bijbelse uitdrukkingen te laten terugkomen. In een verdediging van Donald Trump reageerde Rudy Giuliani op de beruchte Billy Bush-video met de uitspraak dat beide partijen ‘gezondigd hebben’ en allebei niet in de positie zijn ‘om stenen te gooien’. Een verwijzing naar Joh. 8:7. Het Amerikaanse politieke discours blijkt doortrokken te zijn van Bijbelse uitdrukkingen. En zo speelt religie in de VS een belangrijke rol in de verkiezingen. De Bijbel is geen artefact uit het verleden, maar cultureel erfgoed dat de taal en ideeën van politici en kiezers bepaalt. Voor tal van mensen meer dan dat, namelijk Heilige Schrift. Bij ons is het niet wezenlijk anders. Meer wellicht dan menigeen lief is, oefent de Bijbel invloed uit. En juist daarom moet die Bijbel en het gebruik ervan aan onze universiteit bestudeerd worden.

Bert Jan Lietaert Peerbolte is hoogleraar Nieuwe Testament bij faculteit Godgeleerdheid.

Bert Jan Lietaert Peerbolte
hits 1780

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties