'Europa negeert fundamentele mensenrechten van asielzoekers'

NIEUWS

Wetenschap  14 november 2017

'Europa negeert fundamentele mensenrechten van asielzoekers'

Universele rechten voor homoseksuelen, vrouwen en andersgelovigen zijn er toch vooral voor Europeanen zelf. Vluchtelingen die op basis hiervan aanspraak willen maken op asiel, worden vaak afgewezen.

Deze opmerkelijke observatie doet VU-hoogleraar migratierecht Thomas Spijkerboer in een paper dat volgend jaar gepubliceerd wordt in wetenschapstijdschrift  Law and Critique.

Spijkerboer licht toe: “Dit is een heel belangrijk onderwerp in de rechtspraktijk. Men worstelt ermee, het is een puzzel. Theoretisch gezien is het zeer interessant: enerzijds zie je hoe de steeds sterker wordende Europese identiteit zich op de borst klopt over de positie van vrouwen en homoseksuelen. Anderzijds blijkt uit de praktijk met asielzoekers iets heel anders.”

Terug de kast in

Hij illustreert zijn standpunt met drie verschillende zaken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens: die van Pakistaanse christenen, die van een Jemenitische vrouw en die van een Libische homoseksuele man. In alledrie de gevallen oordeelde het Hof dat terugkeer naar het land van herkomst mogelijk was als de aanvragers "het spel meespelen"; hun gedrag aanpassen zodat ze niet langer in gevaar zijn.

De Jemenitische vrouw en haar vijf kinderen werden geacht Zweden te verlaten, ondanks het feit dat ze in Jemen waren veroordeeld tot gedwongen, gewelddadige huwelijken. Het Hof meende dat de familie al aangetoond had voor zichzelf op te kunnen komen en dat de zonen hun moeder en zussen zouden kunnen beschermen.

“Deze zaak betreft de meest brute vorm van de schending van mensenrechten,” stelt Spijkerboer. “Tegelijkertijd is dit geen uitzondering, maar routine." Volgens dezelfde redenatie werd geoordeeld dat de Pakistaanse christenen hun geloof simpelweg niet openbaar zouden moeten uitdragen en dat de Libische homoseksueel terug de kast in zou moeten gaan om vervolging te voorkomen.

De Ander

In zijn paper verwijst Spijkerboer onder meer naar het boek Orientalism van Edward Said. Hierin beschrijft Said ‘het oriëntalisme’: een manier van spreken, denken en schrijven waarmee het Westen al eeuwenlang een Ander creëert waartegen de eigen identiteit kan worden afgezet.

Spijkerboer: “Het proces dat Said beschrijft zie je nu terug in de omgang met vluchtelingen uit islamitische landen. Het is gekleurd door een traditie die al eeuwen meegaat. Het is een doorlopende lijn. Europa houdt zo de machtsverhouding jegens de rest van de wereld in stand.”

En dat is volgens hem het probleem bij asielaanvragen: mensen die als de Ander worden gezien, passen niet binnen het boosaardige plaatje dat Europese landen voor niet-Europeanen bedacht hebben. Sterker nog: de asielzoekers beroepen zich op Europese waarden omdat ze deze juist delen. Hoe kunnen moslims barbaren zijn, als ze de schending van mensenrechten in hun land van herkomst ontvluchten?

Daarnaast kan Europa de vluchtelingen eigenlijk niet terugsturen naar het land van herkomst als daar hun fundamentele rechten op het spel staan – want dit druist in tegen Europa als een baken voor mensenrechten. Dat dit toch gebeurt, is volgens Spijkerboer moeilijk te begrijpen.

Spiegel en speelruimte

Spijkerboer hoopt met zijn paper wetenschappers en mensen uit de rechtspraktijk een spiegel voor te houden. “Ik wil het contrast laten zien tussen wat de allerhoogste Hoven van Europa voor uitspraken doen en wat Europa beweert over de rechten van homo’s en vrouwen.”

Zijn hoop is dat hij betrokken advocaten en rechters scherper kan tonen in welke context ze opereren en welke speelruimte ze hebben. Onlangs sprak hij op een COC-congres over dit thema en in aanvulling op de publicatie in Law and Critique wil hij een 'meer toegankelijke' blog schrijven.

“Zo probeer ik het onderwerp ook naar mensen in de praktijk uit te dragen. Ik wil degenen die met dit onderwerp worstelen ondersteunen, want het wordt breed gevoeld. Hopelijk kan ik ze gereedschap bieden om mee te werken en hun gedachtevorming stimuleren.”

Het paper is nu al te lezen op thomasspijkerboer.eu

Daphne Damiaans
BEELD: Haeferl
hits 485

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties