Schaf de verplichte Bijbeltekst af!

23 september 2016

Schaf de verplichte Bijbeltekst af!

Het nieuwe academisch jaar is weer begonnen. De VU-campus stroomt over van studenten. Als ik in het zonnetje over het campusplein loop, valt het me op dat de VU in de afgelopen jaren een behoorlijke toename in diversiteit heeft doorgemaakt. Om me heen zie ik de etnische, religieuze en sociale potpourri van studenten die past bij een hoofdstedelijke universiteit.
Een schril contrast met de beginjaren van de VU. Zelfs nog halverwege de twintigste eeuw was de VU een gereformeerd bolwerk. Toen ik in de jaren tachtig kon kiezen waar biologie te gaan studeren, was er dus geen haar op mijn hoofd die aan de VU dacht. Bang als ik was in een creationistisch bolwerk terecht te komen, betekende de christelijke signatuur van de VU een absolute no-go.
Bij mijn sollicitatie in 2002 was het vaste personeel intussen ontslagen van de verplichting om de religieuze doelstelling van de VU te onderschrijven. Gelukkig maar, want ik had er beslist grote moeite mee gehad om te beweren dat mijn arbeid zich richt op ‘het dienen van God en Zijn Wereld’.
Inmiddels voel ik me al jaren prima thuis bij onze bijzondere VU, maar recentelijk ben ik weer in gewetensnood gekomen. Ik ben gevraagd om een promotie voor te zitten en dan zou ik het votum moeten uitspreken: ‘Onze hulp is in de naam des Heren, die hemel en aarde gemaakt heeft.’ Ondoenlijk voor een atheïstisch evolutiebioloog; weer een no-go.

Ons doel is wetenschap voor een betere wereld

Ik ben zeker niet de enige die zijn levensovertuiging moet verloochenen bij het votum. De VU streeft naar meer diversiteit onder haar wetenschappers, maar verplicht hen Bijbelteksten te verkondigen? Dat is niet acceptabel voor een instelling die respect voor andere geloofsopvattingen hoog in het vaandel heeft staan.
Tijd dus om in navolging van het voorstel voor de wijziging van de grondslag, ook het votum aan te passen aan de diversiteit van de hedendaagse VU. Mijn suggestie zou zijn: ‘Ons doel is wetenschap voor een betere wereld, met verantwoordelijkheid voor elkaar en voor deze aarde.’ Zo heeft iedereen de ruimte om dicht bij zichzelf én de VU te blijven, en respecteren we elke opvatting over het ontstaan van onze aarde.

hits 3378

{ Lees de 9 reacties }

Uitstekend alternatief! Eventueel optioneel maken, m.a.w. keuze tussen beide teksten, analoog aan de keuze tussen een eed en een belofte.

hear, hear!

Helemaal mee eens! (en prima om eventueel een keuze te geven voor degene die daar behoefte aan heeft). Ik vind het erg vervelend en ouderwets dat je op dit moment niet kan kiezen om votum niet te gebruiken als het niet past bij je eigen levensovertuiging.

CvB-voorzitter Jaap Winter heeft onlangs nog verwoord hoe je deze traditionele formule bij een heel diverse VU-populatie prachtig kan blijven gebruiken. Zie de openingszinnen van zijn rede hier: https://www.vu.nl/nl/Images/Openingsrede_Jaap_Winter_DEF_tcm289-580680.pdf
Universiteiten laten op dit soort momenten (promoties, Dies, etc.) iets van hun traditie of oorsprong zien. Het uitspreken van een 'bijbeltekst' is dan ook niet een 'verkondigen', zoals in de column staat, maar iets van de traditie laten zien. Enig historisch besef zou overigens sowieso mooi zijn. Een creationistische bolwerk was de VU in de jaren tachtig zeker niet, en is Biologie van meet af aan nooit geweest. Uiteraard staat het iedereen aan de VU vrij te geloven wat hij of zij wil. Of het nu de atheistische evolutiebioloog, de gelovige evolutiebioloog, de gelovige theoloog, of de atheistische theoloog is.

Aanvullend: misschien aardig om iets te lezen over de herkomst van academiche rituelen (aan de VU)[Blog] "Academische rituelen: toga’s, votum en lofverheffing aan de VU" http://www.geheugenvandevu.nl/hoofdmenu/blog/academische-rituelen-togas-...

De algemene deler van een groep studenten wordt steeds moeilijker te definiëren wanneer deze groep steeds diverser wordt. Plaats de SP en VVD in een kabinet en de enige waardes waarover men het eens kan worden zijn gelijkheid en democratie. Als men recht wil doen aan de zeer uiteenlopende achtergronden van de tegenwoordige student dan kan men inderdaad een zeer slappe tekst gebruiken. Krachtiger is echter om niet te tornen aan de beginselen van de universiteit. Erken de geschiedenis en geef studenten zelf de ruimte om een eigen mening te ontwikkelen.

Ik herinner hoe vroeger een 'voorzegger' het uitspreken van het votum voor zijn rekening nam, in het geval de voorzitter een rabiate heiden bleek. Is ook deze traditie overboord gezet?

Overigens vind ik het van een zekere hypocrisie getuigen als mevrouw Ellers zich wel riant laat betalen door een universiteit, maar zich niet wenst te voegen naar de traditie van het instituut, of wat daar van over is. Wel de lusten, maar niet de lasten...

Goed dat deze discussie steeds opnieuw gevoerd wordt.

zie ook:
http://www.advalvas.vu.nl/nieuws/vu-blijft-gewoon-bijzonder
http://www.advalvas.vu.nl/nieuws/hoe-god-bijna-van-de-vu-bul-verdween

Het gaat natuurlijk niet alleen om degene die het votum of de lofverheffing moet uitspreken. Het gaat ook om de betreffende promovendus, zijn/haar begeleiders en de verdere aanwezigen. Met alle respect voor mijn eigen (hervormde) traditie, ik ben blij dat in mijn kerk de '3 formulieren' niet meer expliciet elke viering benoemd worden. Dan is dit nog steeds onlosmakelijk deel van de traditie, maar inmiddels zijn we wel wat verder gekomen en hoeven we de oude teksten niet te blijven reciteren. Zullen we zelf - ook aan de VU - gaan nadenken, ook bij publieke ceremonies en redelijke woorden gebruiken?

In onderstaande column/bijdrage aan het tweemaandelijks kerkblaadje van de CAMA gemeente in Amstelveen ga ik in op deze discussie rondom ‘de Bijbeltekst':

"Dat is toch mooi. Dat dat nog kan in deze tijd." zei een aanwezige bij de promotie tot Dr. van 'onze eigen' Marco Wittenberg op die mooie woensdagmiddag in oktober. 00m Henk was het daarmee eens en dacht: "natuurlijk, het gaat om een proefschrift op de Godsdienst afdeling, de theologische faculteit van de Vrije Universiteit." Op de biologische afdeling hier heeft 00m Henk een groot deel van zijn vak geleerd. En er was nog wel eens discussie of het leven nu wel direct geschapen was of dat het door toeval was ontstaan via evolutie. Op de VU gaan de meeste geleerde heren en dames er nu vanuit, dat God via evolutieprocessen over miljoenen jaren de tegenwoordige wereld, zeg maar, tot stand gebracht heeft. Maar om als medewerker op de VU een baan te hebben, hoef je het daar niet mee eens te zijn. Die hoeft zich dan niet verplicht te voelen om de Christelijke grondslag van de VU te onderschrijven. Dat is 'het daarmee eens zijn'. Als je die grondslag maar respecteert. Dat is 'het maakt niet uit wat je gelooft'. Vroeger was dat anders: om de grondslag van de Christelijke Vrije Universiteit te beschermen moest iedere medewerker het daarmee eens zijn. Dat is 'iedereen op de VU gelooft in de God van de Bijbel'. Daar is, weet 00m Henk uit eigen ervaring, altijd steeds flink tegen gesputterd. Met uiteindelijk gevolg dat het nu niet meer zo hoeft. In deze tijd is de VU dus eigenlijk een universiteit als alle andere. Niet meer speciaal Christelijk, al werken er ook Christenen.
Dus dat "Dat is toch mooi. Dat dat nog kan in deze tijd." was op zijn plaats. En wat was dat dan? De tekst, die de voorzitter van de rij hooggeleerde heren en dames uitsprak aan het begin en het eind van de promotieplechtigheid rondom het proefschrift van Marco: “onze hulp is in de naam des Heren, Die hemel en aarde gemaakt heeft”
Wat is er gaande op de VU? 00m Henk vond het universiteitsblad ‘Ad Valvas’ op die dag in de hal met daarin ‘Felle discussie over Bijbelteksten ‘Schaf de verplichte Bijbeltekst af!’ Aan de ene kant argumenten dat de schrijfster van het voorstel om de ‘Bijbeltekst’ af te schaffen niet moet zeuren, want ze kiest zelf voor het werk aan de VU. Het gaat om de column van de hoogleraar in de evolutionaire ecologie. Zij wil in plaats daarvan: “ons doel is wetenschap voor een betere wereld”. Zij gelooft volstrekt niet in de Schepper van hemel en aarde en ze vindt dat ‘ondoenlijk voor een atheïstische evolutiebioloog’ om straks zelf als voorzitter van zo’n rij hooggeleerde dames en heren deze prachtige uitspraak te doen. Tja, wat nu 00m Henk. Daar zit je dan, terwijl je juist door de biologiestudie in de Schepper bent gaan geloven. Ik zou deze evolutiebiologe eens willen vragen wat nader naar de bijzondere relaties tussen organismen in de natuur te kijken. Dat is tenslotte waar het vak ecologie om draait. Zou ze weten dat de planten per plant veel meer erfelijke eigenschappen bezitten dan individuele dieren of mensen? Sinds kort is dat de onthutsende ontdekking in de biologie: ‘planten zijn toch lagere organismen, dan mensen’?. Ze hebben toch geen ogen, hersenen, spieren enzovoort? In de Bijbel kan je lezen dat de Here God eerst de planten heeft geschapen om te kunnen worden opgegeten (Genesis 1: 11-12, 29-30 en God zag dat het zeer goed was). Al die bijzondere en extra erfelijke eigenschappen hebben de planten gekregen om met behulp van zonlicht voor de dieren en ons de voedingsstoffen te maken uit de grond, lucht en water! Zelfs de lettertjes van ons eigen DNA krijgen we van die planten of dieren die planten hebben gegeten. En wat een moeite die planten daarvoor moeten doen, al staan ze maar zo stil met hun wortels in de grond. Die wortel groeien zo fijn vertakt in de grond, dat 00m Henk daar weer bijzonder over verbaasd was, toen hij zijn rozenstruik ging verplanten.
Een oma zei tegen haar kleine kleinkind “dat zijn mondjes van de plant om grond te eten”. En de bladeren hebben miljoenen huidmondjes om lucht te happen en water te verdampen. De wortels, ja die wortels. Zonder wortels kan een plant niets en zonder planten kunnen wij niets. Zou de VU ook niet zorgvuldiger moeten zijn met het koesteren van de wortels van de vroegere diepgelovige oprichters? Daar zou vast heel veel zegen op rusten.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties