Beeldenstorm

07 september 2017

Beeldenstorm

De beeldenstorm in Charlottesville werpt zijn schaduw vooruit op Nederland. Aan de andere kant van de plas braken rellen uit omdat het standbeeld van opperbevelhebber Robert E. Lee zou worden neergehaald. Nadien zijn ook andere beelden van soldaten die voor zuidelijke staten vochten in de Amerikaanse Burgeroorlog vernield of beklad.

Ook in Nederland klinken stemmen op om beelden van omstreden VOC-helden te verwijderen en straten te hernoemen die de naam dragen van Peter Stuyvesant en Michiel de Ruyter. Zo woedt nu een discussie over het kunstcentrum Witte de With in de gelijknamige straat in het centrum van Rotterdam. Actievoerders vinden het racistisch dat de naam ervan is vernoemd naar een blanke vlootvoogd van de VOC, die deelnam aan de verovering van Jakarta.

Identiteitspolitiek blijft een lastige puzzel. Tegenstanders van het verwijderen van beelden vrezen dat de culturele identiteit van ons land verdwijnt. Voorstanders wijzen erop dat de beelden symbool staan voor een tijd waarin we ons als beesten gedroegen en de boel in andere landen leegroofden.

Voor beide standpunten is wat te zeggen.

Mijn probleem is dat de argumenten van beide kampen net zo culturalistisch zijn als het kwaad waartegen ze zich keren. Het ene kamp gaat uit van cultuur in de verouderde essentialistische betekenis. Kom aan mijn cultuur, en je komt aan mij.

Er wordt nogal eens vergeten dat er weinig personen zijn zonder vlekje erop.

Maar ook het andere kamp bedrijft een politiek van zwart-witdenken met een simplistische cultuur toe-eigening als gevolg. Daarbij wordt nogal eens vergeten dat er weinig personen zijn zonder vlekje erop. Zo was Malcolm X, boegbeeld van de Black Lives Matter-activisten, een antisemiet en homohater, die meende dat gemengde huwelijken een bedreiging vormden voor de zuiverheid van het zwarte ras.

Natuurlijk, je kunt de standbeelden laten staan en een plakkaat erbij zetten met meer informatie over de persoon en de tijd waarin hij leefde. Maar feit blijft dat beelden van oorlogsvoerende mannen op metershoge sokkels of gezeten op steigerende paarden spuuglelijk zijn.

Ik stel voor om alleen bijzondere beelden te bewaren en die in het Rijksmuseum te zetten. Op de vrijgekomen plekken komen dan speelplaatsen voor de allerkleinsten. Niets is zo verbindend als samen lol maken, dat wilde ik eigenlijk zeggen.

hits 1048

{ Lees de 3 reacties }

De beelden vertellen wat over de geschiedenis van ons land, in de goede en kwade zin. Zullen we van kamp Westerbork ook maar een grote speeltuin maken?

Ah...what is missing is not who the person was, but what the person stood for. Lee fought to keep people enslaved. Jefferson fought to keep people free. Both had private lives that left a lot to be desired. While Jefferson was writing the Declaration of Independence he was a slave owner. He didn't see black people as people but belongings. Therefore, there was not a dichotomy between his thoughts about freedom and slavery in his mind. Fortunately, our ethics grow to understand our past mistakes. We can still embrace Jefferson's ideal of freedom by looking at him, but it is abhorrent in the 21st century to admire slavery. The American Dream or the Universal Declaration of Human Rights is not about the history of a country, but the ideal of equality and opportunity for all. Since in our mindset the meaning of "all" has evolved, the representation of societal norms that we admire needs to fit with it. Otherwise, it is inhumane. However, Lee...just like other nefarious leaders...will remain in history books, so really it is not necessary to have a statue to remember our history.

Schuilenberg lijkt niet goed op de hoogte te zijn van de BLM-beweging, want Malcolm X is daar in het geheel geen boegbeeld van. De drie frontvrouwen van BLM ageren, vanuit intersectioneel perspectief, net zo hard tegen homofobie en antisemitisme, als tegen racisme.

Dat gezegd hebben, hanteren zij ook een zelfcorrigerend vermogen in de beweging. Daar waar intern alsnog vormen van uitsluiting en discriminatie worden gepropageerd, wordt dat gesignaleerd, geanalyseerd en beëindigd. Dat is dus in de verste verte geen simplistisch zwart-witdenken.

Dat gezegd hebbende, lijkt een mooie beeldentuin bij het Rijksmuseum mij eveneens uitstekend geschikt. Voorzien van een wandelgids met kritische, historische informatie én uitleg waarom de beelden éérst elders werden geplaatst, vervolgens werden verwijderd en waarom en door wie die laatste handeling in gang is gezet.

Reageren?

Houd je bij het onderwerp, en toon respect: commerciële uitingen, smaad, schelden en discrimineren zijn niet toegestaan. De redactie gaat niet in discussie over verwijderde reacties